Komunikat – Podział działki z inicjatywy właściciela a wywłaszczenie (SK 7/13)

Przejęcie gruntu pod drogę wskutek podziału dokonanego na wniosek właściciela różni się od wywłaszczenia w rozumieniu Konstytucji. Na tym rozróżnieniu TK oparł wyrok z 23 września 2014 r. w sprawie skargi D. K., domagającej się możliwości odzyskania działki nabytej przez gminę.

TK orzekł, że art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w zakresie pomijającym żądanie zwrotu takiej nieruchomości niewykorzystanej w terminie i zbędnej dla celu publicznego, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w powiązaniu z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji. Pozostałą kontrolę umorzył z powodu niedopuszczalności wydania wyroku.

Trybunał zawęził przedmiot badania do przepisu regulującego zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Wyjaśnił, że pozostałe wskazane przez skarżącą artykuły mają inne funkcje: art. 216 dotyczy dawnych podstaw nabywania gruntów, art. 98 reguluje podział, a art. 112 określa wywłaszczenie i podstawy jego procedury. Zarzut niepełnej regulacji zwrotu należało więc odnosić do art. 136 ust. 3.

Według TK wywłaszczenie cechuje inicjatywa podmiotu publicznego i ingerencja wbrew woli właściciela. Przy podziale na wniosek impuls pochodzi od właściciela prywatnego, natomiast samorząd musi nabyć wydzieloną działkę za odszkodowaniem. Trybunał uznał, że skutki tych instytucji nie są konstytucyjnie tożsame, a wskazane wzorce wywłaszczeniowe nie nadają się do oceny takiego pominięcia. Rozprawie przewodniczyła Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz, a sprawozdawcą był prezes TK Andrzej Rzepliński.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/7110-ograniczenie-korzystania-z-prawa-wlasnosci-w-zakresie-zasad-zwrotu-wywlaszczonej-nieruchomosci. Data dodania i pozyskania: 2014-09-23. Opracowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „Wizyta w Trybunale Konstytucyjnym prawników z Niemiec” (2014-05-20). Fot. Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6868-wizyta-w-trybunale-konstytucyjnym-prawnikow-z-niemiec.