Komunikat – Ochrona wcześniej złożonych wniosków o zawieszenie wykonania kary (P 14/21)
24 czerwca 2026 r. TK jednogłośnie orzekł w sprawie P 14/21, że art. 8 nowelizacji z 19 lipca 2019 r. jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 42 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w którym nakazuje stosowanie nowych przepisów do wcześniej wszczętych spraw, wyłączając zastosowanie uchylonego art. 152 kodeksu karnego wykonawczego. Pozostałe postępowanie umorzono.
Dawny art. 152 pozwalał warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności po co najmniej rocznym okresie odroczenia jej wykonania. Jego uchylenie połączono z przepisem nakazującym stosowanie nowego prawa również w sprawach oczekujących na rozpoznanie. Pytanie Sądu Apelacyjnego w Lublinie dotyczyło skazanych, którzy podjęli działania jeszcze pod rządami wcześniejszej regulacji.
TK uznał, że sytuację podobnych osób zróżnicowano według przypadkowego kryterium: tempa rozpoznania wniosku przez sąd. Dwie osoby składające takie same wnioski w tym samym czasie mogły zostać potraktowane odmiennie z przyczyny niezależnej od ich zachowania. Naruszało to zasadę równości.
Trybunał przypisał uchylonemu rozwiązaniu charakter materialnoprawny. Wyłączenie go wobec już wszczętych spraw pogarszało po fakcie położenie skazanych, wbrew zakazowi wstecznego działania surowszego prawa karnego. Ustawodawca może zmieniać politykę karania na przyszłość, lecz nie może w ten sposób pozbawiać ochrony czynności podjętych na podstawie wcześniejszych przepisów.
Zarzuty oparte na art. 2 i art. 45 umorzono z powodu niewystarczającego uzasadnienia. Komunikat wskazuje możliwość ponownego rozpoznania spraw i wznowienia zakończonych postępowań dotkniętych wadliwą normą przejściową. Nie oznacza to automatycznego zawieszenia kary każdemu skazanemu ani przywrócenia dawnego przepisu dla wszystkich nowych wniosków. Przewodniczył Stanisław Piotrowicz, a sprawozdawcą był Justyn Piskorski.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/instytucja-warunkowego-zawieszenia-kary-przepisy-intertemporalne-4. Data dodania i pozyskania: 2026-06-25. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.