Komunikat – Ochrona niezależności NBP przy zmianach w akcjonariacie KDPW (Kp 4/08)

Udział NBP w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych służy wykonywaniu zadań banku centralnego, a przymusowe pozbawienie go praw z akcji ogranicza potrzebne mu instrumenty działania — uznał TK. Wyrok z 16 lipca 2009 r. zapadł w pełnym składzie, w ramach prewencyjnej kontroli ustawy wszczętej przez Prezydenta RP.

Trybunał zakwestionował art. 19 w połączeniu z art. 1 pkt 37 lit. a nowelizacji z 4 września 2008 r. dotyczącej obrotu instrumentami finansowymi. Stwierdził niezgodność z art. 227 ust. 1 w związku z art. 2 oraz z art. 21 ust. 1 Konstytucji. Wobec art. 7, art. 9 i art. 91 ust. 1 i 2 przyjął formułę „nie jest niezgodny”. Orzekł też, że badany przepis nie jest nierozerwalnie związany z całą ustawą.

TK wskazał na powiązania infrastruktury KDPW z operacjami pieniężnymi, rozliczeniami między bankami i emisją obligacji skarbowych. Prawa akcjonariusza dają NBP dostęp do informacji i udział w decyzjach spółki. Według Trybunału ich odebranie nie jest konieczne do osiągnięcia celów nowelizacji, a ogranicza samodzielność banku i jego uprawnienia właścicielskie. Trybunał stwierdził, że niezależność NBP służy przede wszystkim ochronie wartości pieniądza.

Osobno TK ocenił postępowanie rządu z opinią Europejskiego Banku Centralnego. Polskie władze zasięgnęły opinii, ale Rada Ministrów nie przekazała jej parlamentowi przy zgłoszeniu autopoprawki. Trybunał uznał to za naruszenie obowiązków, jednak nie za uchybienie uzasadniające w tej sprawie niekonstytucyjność badanych przepisów: parlamentarzyści uzyskali dostęp do opinii i się z nią zapoznali. TK wskazał ponadto na ograniczenia kontroli prewencyjnej wobec umów międzynarodowych oraz brak wykazania zarzutu opartego na art. 7 Konstytucji.

Rozprawie przewodniczył prezes TK Bohdan Zdziennicki. Obowiązki sprawozdawców pełnili wiceprezes Janusz Niemcewicz i sędzia Marek Mazurkiewicz. Janusz Niemcewicz złożył zdanie odrębne dotyczące punktu 1 lit. a wyroku.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/3058-prawa-i-obowiazki-banku-centralnego oraz https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/4945-prawa-i-obowiazki-banku-centralnego. Data dodania i pozyskania: 2009-07-16. Opracowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „4 listopada 2006 roku – Nominacje w Pałacu Prezydenckim” (2006-11-04). Fot. Jan Bogacz. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6439-4-listopada-2006-roku-nominacje-w-palacu-prezydenckim.