Komunikat – Obowiązek ujawniania majątku dzieci funkcjonariuszy publicznych niezgodny z Konstytucją (Kp 2/19)
25 listopada 2021 r. TK rozstrzygnął sprawę Kp 2/19 dotyczącą ustawy z 11 września 2019 r. rozszerzającej oświadczenia majątkowe. W ramach kontroli prewencyjnej uznał zakwestionowane przepisy, w zakresie obejmującym majątek osobisty i wspólny małżeński dzieci własnych, dzieci małżonka i dzieci przysposobionych wskazanych funkcjonariuszy publicznych, za niezgodne z Konstytucją.
Wzorcami były art. 18, art. 47 i art. 51 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, dotyczące ochrony rodziny, prywatności, autonomii informacyjnej i proporcjonalności ograniczeń. TK orzekł także, że przepisy te są nierozerwalnie związane z całą ustawą. W pozostałym zakresie postępowanie umorzono. Zdania odrębne zgłosili Zbigniew Jędrzejewski, Piotr Pszczółkowski i Jakub Stelina.
Obowiązek miał objąć m.in. posłów, senatorów, europosłów i najwyższych urzędników państwowych. Oprócz szczegółowych danych majątkowych i zawodowych wymagał informacji o relacjach rodzinnych. TK uznał, że ujawnienie majątku i powiązań osoby bliskiej głęboko ingeruje w jej prywatność, nawet jeśli sama nie pełni funkcji publicznej.
Trybunał przeprowadził test przydatności, konieczności i proporcjonalności. Ocenił, że zakwestionowane przepisy nie zapewnią osiągnięcia deklarowanego celu zwiększenia przejrzystości życia publicznego i usunięcia podejrzeń co do źródeł majątku funkcjonariuszy. Stwierdził też, że art. 61 Konstytucji nie uzasadnia sam przez się ograniczania prywatności ich dzieci, a ustawodawca nie wskazał dostatecznej innej podstawy takiej ingerencji.
Według TK ciężar nałożony na osoby niepełniące funkcji publicznych był nadmierny. Publiczne ujawnianie danych mogło godzić w dobre imię, rodzić nieuzasadnione podejrzenia oraz prowadzić do konfliktów rodzinnych. Trybunał powiązał te skutki również z naruszeniem konstytucyjnej ochrony rodziny.
Stwierdzenie nierozerwalnego związku niekonstytucyjnych regulacji z całą ustawą oznacza obowiązek odmowy jej podpisania przez Prezydenta. Komunikat wyjaśnia, że skutkiem jest niedojście ustawy do skutku i zakończenie tego procesu legislacyjnego. Nie jest to rozstrzygnięcie znoszące wszystkie dotychczasowe obowiązki składania oświadczeń majątkowych.
Sprawę rozpoznano w pełnym składzie pod przewodnictwem Bartłomieja Sochańskiego; sprawozdawcą był Wojciech Sych.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/11714-rozszerzenie-zakresu-oswiadczen-o-stanie-majatkowym-funkcjonariuszy-publicznych-o-informacje-dotyczace-sytuacji-majatkowej-osob-najblizszych-skladajacym-oswiadczenia. Data dodania i pozyskania: 2021-11-26. Opracowanie.
Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.