Komunikat – Obowiązek profesjonalnego sporządzenia kasacji do NSA zgodny z Konstytucją (SK 87/19)
29 stycznia 2025 r. TK orzekł w sprawie SK 87/19, że art. 175 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Merytoryczne rozstrzygnięcie dotyczy obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej do NSA przez profesjonalnego pełnomocnika. Pozostałe zarzuty połączonych skarg, w tym dotyczące referendarzy i kontroli ich postanowień, objęto umorzeniem.
W ocenie TK przymus adwokacko-radcowski pełni funkcję gwarancyjną. Ma zapewniać ochronę interesów strony przy szczególnie sformalizowanej kasacji oraz ułatwiać skuteczne przedstawienie zarzutów w granicach kontroli sprawowanej przez NSA. Trybunał odróżnił wymagania dotyczące sporządzenia pisma od pozbawienia strony uprawnienia do wniesienia środka zaskarżenia.
Argument o barierze ekonomicznej TK rozpatrzył w związku z instytucją prawa pomocy. Wskazał, że osoba, która nie może ponieść kosztów postępowania, może ubiegać się o profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków. Na tej podstawie uznał, że formalny wymóg nie uniemożliwia ani nadmiernie nie utrudnia korzystania z kasacji.
TK przypomniał też, że ustawodawca musi wyważać ochronę praw jednostki, sprawność sądów i zapobieganie nadużywaniu drogi sądowej, zachowując granice dopuszczalnych ograniczeń prawa do sądu. Przedstawione argumenty są uzasadnieniem oceny konstytucyjności art. 175 § 1; nie oznaczają rozstrzygnięcia na korzyść konstytucyjności wszystkich przepisów wymienionych w pierwotnych skargach.
Wyrok zapadł większością głosów. Zdanie odrębne zgłosiła Krystyna Pawłowicz, przewodnicząca składu. Sprawozdawcą był Jakub Stelina; orzekali także Stanisław Piotrowicz, Rafał Wojciechowski i Jarosław Wyrembak.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/uprawnienia-referendarza-sadowego-do-orzekania-w-przedmiocie-ustanowienia-pelnomocnika-z-urzedu-kontrola-takich-postanowien-przez-sad-rejonowy-przymus-adwokacko-radcowski-w-postepowaniu-przed-nsa-5. Data dodania i pozyskania: 2025-01-30. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.