Komunikat – Nowelizacja ustawy tytoniowej z odroczeniem utraty mocy o osiemnaście miesięcy (K 20/24)
27 maja 2026 r., po rozprawach 19 i 27 maja, TK wydał wyrok K 20/24 dotyczący ustawy z 12 kwietnia 2024 r. zmieniającej ustawę o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Uznał ją za niezgodną z art. 7 w związku z art. 4 ust. 2 i art. 104 ust. 1 oraz z art. 96 ust. 1 Konstytucji. Utratę mocy odroczył o osiemnaście miesięcy od publicznego ogłoszenia wyroku przez TK. Zdania odrębne zgłosili Bartłomiej Sochański i Rafał Wojciechowski.
Nowelizacja rozszerzała stosowanie systemu identyfikacji i śledzenia wyrobów tytoniowych, określanego jako Track & Trace. Projekt wpłynął 29 marca 2024 r., czytania przeprowadzono 10 i 11 kwietnia, a głosowanie odbyło się 12 kwietnia. Spośród 442 głosujących 426 poparło ustawę, 14 było przeciw, a dwie osoby wstrzymały się. Po etapie senackim ustawę podpisał Prezydent 25 kwietnia; ogłoszono ją następnego dnia pod pozycją 649 Dziennika Ustaw. Weszła w życie 20 maja 2024 r.
Zastrzeżenia Prezydenta dotyczyły procedury, przede wszystkim niedopuszczenia Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika do wykonywania mandatów. Komunikat przedstawia spór o skutki skazania, aktu łaski oraz orzeczeń uchylających postanowienia Marszałka Sejmu o wygaśnięciu mandatów. Wniosek obejmował ponadto udział Moniki Pawłowskiej, która złożyła ślubowanie poselskie 6 marca 2024 r.
TK przyjął, że obu posłów bezprawnie pozbawiono udziału w pracach. Wskazał, że wymogi kworum i większości nie usuwają takiej wady. Odróżnił jednak wyłączenie posła od dobrowolnej lub faktycznej nieobecności: rozstrzygnięcie nie ustanawia warunku obecności wszystkich 460 posłów. Według Trybunału możliwość udziału w debacie i zgłaszania stanowiska ma znaczenie niezależnie od arytmetycznego wpływu dwóch głosów na wynik.
Komunikat odnosi się także do pisma Prokuratora Generalnego z 18 maja 2026 r., kwestionującego możliwość rozpoznania sprawy przez ten skład TK. PG powołał zastrzeżenia do obsadzenia stanowisk sędziowskich i funkcji Prezesa, uchwałę Sejmu z 6 marca 2024 r. oraz wyrok ETPC w sprawie Xero Flor. Trybunał odrzucił te argumenty, odwołując się między innymi do własnych rozstrzygnięć U 5/24 i K 6/21 oraz stanowiska o wyłączności kompetencji Prezydenta do powoływania Prezesa TK. Oceny prawidłowości składu i działań PG są stanowiskiem Trybunału w tym sporze.
Odroczenie utraty mocy TK uzasadnił potrzebą zachowania ciągłości systemu identyfikacji i śledzenia oraz obrotu wyrobami objętymi regulacją. Natychmiastowe wyeliminowanie przepisów mogłoby wywołać istotne skutki gospodarcze i prawne. Osiemnaście miesięcy ma umożliwić ustawodawcy ponowne uregulowanie materii w prawidłowej procedurze.
Sentencja określa początek tego okresu jako publiczne ogłoszenie wyroku przez Trybunał, a nie publikację w Dzienniku Ustaw. Należy zachować to rozróżnienie przy opisie skutków; wyrok nie oznacza natychmiastowego wyłączenia systemu ani informacji, że wskazany okres już upłynął. Komunikat po wyroku zamieszczono 28 maja 2026 r., dzień po wydaniu rozstrzygnięcia.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/tryb-uchwalenia-ustawy-28. Data dodania i pozyskania: 2026-05-29. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.