Komunikat – Nowelizacja ustawy o Sądzie Najwyższym nie może zostać podpisana w kontrolowanej postaci (Kp 1/23)
11 grudnia 2023 r. TK rozstrzygnął sprawę Kp 1/23, wszczętą przez Prezydenta RP w trybie kontroli ustawy przed podpisaniem. Uznał za niezgodne z Konstytucją wskazane przepisy nowelizacji z 13 stycznia 2023 r. o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw, stwierdzając ich nierozerwalny związek z całą ustawą.
Pierwsza grupa rozstrzygnięć dotyczy zmian w teście niezawisłości i bezstronności sędziego, w tym badania wymogu ustanowienia na podstawie ustawy. TK odwołał się do art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 oraz art. 178 i art. 180 ust. 1 Konstytucji.
W ocenie Trybunału nowe rozwiązania poszerzały możliwość wzajemnego kwestionowania powołań sędziów w postępowaniach sądowych. TK uznał to za naruszenie trwałości powołania, niezawisłości oraz prezydenckiej kompetencji do mianowania sędziów. Przedstawiona ocena jest stanowiskiem Trybunału w tej sprawie.
Druga grupa dotyczy przeniesienia do NSA kompetencji związanych ze sprawami dyscyplinarnymi i immunitetowymi. TK uznał te zmiany za niezgodne z konstytucyjnym podziałem zadań Sądu Najwyższego i sądownictwa administracyjnego, określonym w art. 183 ust. 1 i art. 184 Konstytucji.
W pozostałym zakresie postępowanie umorzono, w tym w odniesieniu do odrębnie kwestionowanych zmian odpowiedzialności dyscyplinarnej i trzytygodniowego vacatio legis. Umorzenie nie oznacza merytorycznego potwierdzenia zgodności wszystkich tych przepisów z Konstytucją.
Uznanie zakwestionowanych rozwiązań za nierozerwalnie związane z całą ustawą ma znaczenie dla dalszego przebiegu kontroli prewencyjnej: ustawa w tej postaci nie może zostać podpisana przez prezydenta.
Wyrok zapadł większością głosów przy zdaniu odrębnym Piotra Pszczółkowskiego. Pełnemu składowi przewodniczyła Julia Przyłębska, sprawozdawcą był Bartłomiej Sochański.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/12532-ustawa-z-dnia-13-stycznia-2023-r-o-zmianie-ustawy-o-sadzie-najwyzszym-oraz-niektorych-innych-ustaw. Data dodania i pozyskania: 2023-12-12. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.