Komunikat – Nieprecyzyjne określenia w ustawie o IPN (K 1/18)
Określenia „ukraińscy nacjonaliści” i „Małopolska Wschodnia” w zakwestionowanych przepisach ustawy o IPN nie spełniają konstytucyjnego wymogu określoności prawa — orzekł TK 17 stycznia 2019 r. w sprawie K 1/18, wszczętej na wniosek prezydenta.
Za niezgodne z zasadą określoności wynikającą z art. 2 oraz z art. 42 ust. 1 Konstytucji uznano wskazane w sentencji fragmenty art. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie i art. 2a ustawy o IPN. Wyrok dotyczy oznaczonych zwrotów, a nie całych przepisów ani całej nowelizacji.
TK podkreślił związek tych regulacji z art. 55 ustawy, przewidującym odpowiedzialność karną za publiczne i sprzeczne z faktami zaprzeczanie określonym zbrodniom. Pojęcia wyznaczające zakres takiej odpowiedzialności muszą być precyzyjne i ścisłe.
Ustawodawca nie zdefiniował zakwestionowanych określeń. Zdaniem Trybunału ich jednoznacznego znaczenia nie można odtworzyć ani z aktów prawnych II Rzeczypospolitej, ani z obowiązującego ustawodawstwa czy języka powszechnego. Rodzi to ryzyko poważnych rozbieżności przy ustalaniu odpowiedzialności przez organy ścigania i sądy.
Odrębnie umorzono postępowanie dotyczące art. 55a, który został uchylony 17 lipca 2018 r. Przepis ten odnosił się do przypisywania Narodowi Polskiemu lub Państwu Polskiemu odpowiedzialności za określone zbrodnie i pomniejszania odpowiedzialności rzeczywistych sprawców. Trybunał nie rozstrzygnął merytorycznie zarzutów wobec tej uchylonej regulacji.
Zgodnie z komunikatem skutkiem wyroku jest pozostawienie pozostałych części przepisów w systemie prawnym bez zakwestionowanych zwrotów. TK wskazał też potrzebę ich redakcyjnego dostosowania przez ustawodawcę. Orzeczenie zapadło większością głosów; przewodniczyła Julia Przyłębska, sprawozdawcą był Andrzej Zielonacki.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/10463-nowelizacja-ustawy-o-instytucie-pamieci-narodowej. Data dodania i pozyskania: 2019-01-18. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.