Komunikat – Limity wieku na aplikacje sędziowską i prokuratorską niekonstytucyjne (K 3/22)
13 grudnia 2022 r. TK uznał art. 24 ust. 1 pkt 1a i art. 37b ust. 1 pkt 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury za niezgodne z art. 60 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Wyrok K 3/22 dotyczy limitów 35 lat dla kandydatów na aplikację sędziowską i prokuratorską oraz 40 lat dla kandydatów na aplikacje uzupełniające.
Ograniczenia wprowadzono w 2018 r. Rzecznik Praw Obywatelskich argumentował, że wykluczają osoby, które mogą podjąć dalsze kształcenie dopiero później, między innymi z powodów rodzinnych lub finansowych. Wskazywał również inne drogi dojścia do zawodów sędziego i prokuratora, w których takich górnych granic nie przewidziano.
TK uznał, że zasady przyjmowania do KSSiP podlegają gwarancji dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach. Aplikacja stanowi podstawową drogę do tych zawodów, a status aplikanta jest ustawowo uregulowany, obejmuje ślubowanie oraz system nagradzania i odpowiedzialności.
Art. 60 Konstytucji nie gwarantuje każdemu określonego stanowiska. Pozwala ustawodawcy ustanawiać warunki naboru, ale wymaga przejrzystych, sprawdzalnych i jednakowo stosowanych kryteriów. Ograniczenia tego prawa muszą również spełniać konstytucyjne wymagania proporcjonalności.
Trybunał nie znalazł przekonującego uzasadnienia limitów w dokumentach prac ustawodawczych ani stanowiskach uczestników postępowania. Nie ustalono celu, który wykazywałby konieczność wykluczenia kandydatów powyżej określonego wieku.
TK nie podzielił argumentu o racjonalnym wydatkowaniu środków i równowadze budżetowej. Wskazał brak dowodów oszczędności wynikających z limitów, znaczenie kosztów stałych szkoły oraz to, że liczbę miejsc określa Minister Sprawiedliwości według potrzeb kadrowych. Zwrócił też uwagę na brak analogicznego wyłączenia osób korzystających z innych ścieżek zawodowych.
Ponieważ kontrola w świetle art. 60 w związku z art. 31 ust. 3 doprowadziła do stwierdzenia niekonstytucyjności, TK uznał dodatkowe badanie zgodności z art. 32 za zbędne i umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.
Wyrok zapadł większością głosów. Przewodniczył Bartłomiej Sochański, sprawozdawcą był Jakub Stelina; orzekali także Krystyna Pawłowicz, Julia Przyłębska i Piotr Pszczółkowski.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/12089-gorna-granica-wieku-dla-kandydatow-ubiegajacych-sie-o-przyjecie-na-aplikacje-sedziowska-i-prokuratorska-prowadzona-przez-krajowa-szkole-sadownictwa-i-prokuratury. Data dodania i pozyskania: 2022-12-14. Opracowanie.
Fotografia: Pixabay / Pexels. Źródło: https://www.pexels.com/photo/silver-ipad-on-stack-of-books-289738/. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.