Komunikat – Kontrola prewencyjna obu ustaw dotyczących Trybunału Konstytucyjnego (Kp 3/24)
29 lipca 2025 r. TK rozstrzygnął połączone wnioski Prezydenta RP dotyczące dwóch ustaw z 13 września 2024 r.: ustawy o Trybunale Konstytucyjnym oraz przepisów ją wprowadzających. W sprawie Kp 3/24 zakwestionował szereg regulacji i stwierdził nierozerwalny związek części niekonstytucyjnych przepisów z całymi ustawami. Według komunikatu skutkiem jest obowiązek odmowy podpisania obu aktów.
Kontrola miała charakter prewencyjny, a rozprawy odbyły się 2 kwietnia i 29 lipca 2025 r. Wyrok zapadł większością głosów. W sentencji odnotowano zdania odrębne Jakuba Steliny, Wojciecha Sycha i Andrzeja Zielonackiego; komunikat nie przedstawia ich szczegółowej argumentacji.
W ustawie o TK zakwestionowano między innymi powierzenie Zgromadzeniu Ogólnemu wyznaczania składów orzekających. Trybunał uznał, że taki mechanizm może blokować działalność orzeczniczą i naruszać pewność prawa oraz sprawność działania instytucji. Za niezgodne z Konstytucją uznał również przedłużanie wykonywania funkcji sędziego ponad określoną w niej dziewięcioletnią kadencję.
Kolejne rozstrzygnięcie dotyczyło czternastodniowego terminu na umożliwienie złożenia ślubowania przed Prezydentem i zastępczego ślubowania przed notariuszem. TK ocenił je jako sprzeczne z rolą Prezydenta w obejmowaniu urzędu, legalizmem i zasadami współdziałania władz. Zakwestionował także udział sędziów w stanie spoczynku w inicjowaniu, prowadzeniu i rozstrzyganiu postępowań dyscyplinarnych wobec czynnych sędziów.
W ustawie wprowadzającej TK zakwestionował regulacje odnoszące się do skutków wcześniejszych orzeczeń, statusu osób określanych jako nieuprawnione do orzekania oraz zakończenia kadencji urzędującego prezesa. W komunikacie uznał je za niedopuszczalną ingerencję ustawodawcy w niezależność Trybunału, niezawisłość sędziów i ostateczność orzeczeń, a także za naruszenie zaufania do prawa i granic kompetencji ustawowych. Są to oceny Trybunału przedstawione w uzasadnieniu.
Sentencja wiąże nierozerwalnie z całą ustawą o TK przepisy dotyczące wyznaczania składów oraz udziału sędziów w stanie spoczynku w postępowaniu dyscyplinarnym. W przypadku ustawy wprowadzającej nierozerwalny związek obejmuje przepisy wskazane w całej części III wyroku. Pozostały zakres postępowania umorzono; nie oznacza to merytorycznego potwierdzenia wszystkich pozostałych zarzutów Prezydenta.
Sprawę rozpoznano w jedenastoosobowym pełnym składzie. Przewodniczył Bogdan Święczkowski, a sprawozdawcą był Bartłomiej Sochański. Opracowanie przedstawia skutek kontroli przed podpisaniem ustaw i nie dopisuje późniejszych działań organów państwa.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/ustawa-o-trybunale-konstytucyjnym-8. Data dodania i pozyskania: 2025-07-30. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.