Komunikat – Kara SENT i możliwość odstąpienia od niej zgodne z Konstytucją (SK 12/21)
23 czerwca 2026 r. TK ogłosił jednogłośny wyrok SK 12/21. Uznał art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi za zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. Art. 22 ust. 3, dotyczący odstąpienia od kary, uznał za zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2. Pozostałe postępowanie umorzono.
Skargę wniosła litewska spółka ukarana kwotą 20 000 zł za niezgłoszenie przewozu w systemie SENT. Twierdziła, że kierowca samowolnie zrezygnował z promu i wybrał przejazd przez Polskę. Zarzucała odpowiedzialność absolutną, brak miarkowania sankcji i niejasność przesłanek odstąpienia od jej nałożenia.
TK określił karę jako administracyjną sankcję represyjno-prewencyjną, obiektywną i zryczałtowaną, niewymagającą ustalenia winy przewoźnika. Podkreślił, że taki model nie jest sam w sobie zakazany, zwłaszcza w obszarze podatnym na nadużycia. Decydująca jest realna możliwość obrony przed rozstrzygnięciem arbitralnym lub rażąco nieproporcjonalnym.
Funkcję korygującą TK przypisał art. 22 ust. 3: ważny interes przewoźnika lub interes publiczny mogą uzasadniać odstąpienie od kary. Decyzja organu podlega kontroli sądu administracyjnego, obejmującej granice uznania. Według Trybunału nie jest to więc nieograniczona swoboda organu ani odpowiedzialność całkowicie pozbawiona wyjątków.
Trybunał dopuścił użycie klauzul generalnych, wskazując ich interpretację w utrwalonym orzecznictwie NSA i możliwość sądowego przeciwdziałania arbitralności. Oceniał cały mechanizm sankcji wraz z ochroną proceduralną, a nie samą wysokość kary w oderwaniu od wyjątków.
Postępowanie dotyczące art. 42 ust. 1 Konstytucji umorzono, ponieważ TK nie uznał go za samodzielny wzorzec w skardze osoby prawnej. Represyjny charakter sankcji uwzględnił jednak przy pozostałych wzorcach. Wyrok nie oznacza, że każda decyzja o karze jest prawidłowa ani że samowolne działanie kierowcy zawsze musi być pominięte. Przewodniczył Stanisław Piotrowicz, a sprawozdawcą był Wojciech Sych.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/odpowiedzialnosc-przewoznika-za-niedokonanie-zgloszenia-przewozu-towarow-w-warunkach-gdy-przejazd-przez-terytorium-rp-byl-wynikiem-samowolnej-decyzji-kierujacego-pojazdem-4. Data dodania i pozyskania: 2026-06-24. Opracowanie.
Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.