Komunikat – Dwie drogi dochodzenia odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości (SK 42/21)

13 czerwca 2023 r. TK uznał za konstytucyjne rozdzielenie odszkodowania za szkody planistyczne od odszkodowania związanego bezpośrednio z realizacją inwestycji celu publicznego. Sprawa SK 42/21 dotyczyła nieruchomości, przez którą przeprowadzono linię elektroenergetyczną.

TK ocenił art. 128 ust. 4 zdanie trzecie ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z § 43 ust. 3 rozporządzenia o wycenie nieruchomości. Uznał za zgodne z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji rozumienie tych przepisów wyłączające z tego trybu szkodę powstałą wskutek uchwalenia lub zmiany planu miejscowego albo wydania decyzji lokalizacyjnej.

Trybunał wskazał, że szkód planistycznych można dochodzić na podstawie art. 36 ust. 1 i 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ich źródłem jest akt gminy, a podmiotem zobowiązanym do naprawienia szkody jest gmina. Dla powstania tej odpowiedzialności nie jest konieczna realizacja zaplanowanej inwestycji.

Inny mechanizm dotyczy obniżenia wartości nieruchomości wynikającego bezpośrednio z decyzji ograniczającej sposób korzystania z niej oraz robót inwestora. Odszkodowanie przewidziane w ustawie o gospodarce nieruchomościami wiąże się wówczas z konkretną inwestycją, a obowiązek jego zapłaty obciąża inwestora.

Zdaniem TK rozdzielenie roszczeń jest racjonalne, ponieważ różne są źródła szkody i podmioty zobowiązane. Konstytucyjna ochrona własności nie wymaga dochodzenia obu rodzajów odszkodowania w jednym postępowaniu. Wyrok nie wyklucza więc naprawienia szkody planistycznej, lecz potwierdza odrębną drogę jej dochodzenia.

Orzeczenie zapadło większością głosów, przy zdaniu odrębnym Michała Warcińskiego; pozostałą część postępowania umorzono. Przewodniczył Andrzej Zielonacki, sprawozdawcami byli Piotr Pszczółkowski i Rafał Wojciechowski; w składzie był także Wojciech Sych.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/12310-odszkodowanie-za-zmniejszenie-wartosci-nieruchomosci-na-skutek-zmiany-planu-miejscowego-lub-wydania-decyzji-o-ustaleniu-lokalizacji-inwestycji-celu-publicznego. Data dodania i pozyskania: 2023-06-14. Opracowanie.

Fotografia: Pixabay / Pexels. Źródło: https://www.pexels.com/photo/person-showing-buildings-221506/. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.