Komunikat – Dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów po ciężkim wypadku w nietrzeźwości (SK 46/19)
16 grudnia 2020 r. TK jednogłośnie uznał kontrolowany zakres art. 42 § 3 kodeksu karnego za zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Wyrok SK 46/19 dotyczy dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych wobec nietrzeźwego sprawcy przestępstwa z art. 177 § 2 k.k., czyli wypadku o najpoważniejszych skutkach dla pokrzywdzonych.
TK ograniczył merytoryczne rozstrzygnięcie do tej kategorii sprawców. Nie oceniał wszystkich przypadków wymienionych w art. 42 § 3; w pozostałym zakresie postępowanie umorzono.
Według Trybunału ustawodawca mógł przyjąć, że osoba, która w stanie nietrzeźwości powoduje śmierć lub ciężki uszczerbek na zdrowiu w wypadku komunikacyjnym, co do zasady stanowi zagrożenie uzasadniające odebranie uprawnień do prowadzenia pojazdów. Zakaz służy ochronie bezpieczeństwa w komunikacji.
TK podkreślił jednak znaczenie indywidualnej oceny sprawy. Sąd może odstąpić od dożywotniego zakazu w wyjątkowym wypadku uzasadnionym szczególnymi okolicznościami. W ocenie Trybunału rozwiązanie nie sprowadza zatem orzekania do całkowicie automatycznego zastosowania sankcji.
W komunikacie wskazano także możliwości złagodzenia sposobu wykonywania środka: po dziesięciu latach może on zostać zmieniony na zakaz prowadzenia pojazdów bez blokady alkoholowej, a po piętnastu uznany za wykonany, pod warunkami dotyczącymi zachowania skazanego i oceny zagrożenia. Upływ tych okresów sam w sobie nie powoduje takiej zmiany.
TK uznał, że wskazane gwarancje pozwalają uwzględnić również wpływ zakazu na aktywność zawodową sprawcy. Dożywotni zakaz pozostaje środkiem bardzo dolegliwym, lecz według Trybunału jego cel i warunki stosowania zachowują proporcję do rodzaju ocenianego czynu.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/11377-obligatoryjny-nakaz-orzekania-dozywotniego-pozbawienia-prawa-prowadzenia-wszelkich-pojazdow-mechanicznych-w-wypadku-popelnienia-przestepstw-wymienionych-w-zaskarzonym-przepisie. Data dodania i pozyskania: 2020-12-17. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.