Komunikat – Doświadczenie w Prokuratorii a dostęp do zawodu adwokata (SK 68/19)
7 czerwca 2022 r. Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjne pominięcie osób wykonujących obowiązki asystenta radcy Prokuratorii Generalnej w art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b Prawa o adwokaturze. Chodzi o ścieżkę wpisu na listę adwokatów bez aplikacji i egzaminu zawodowego, przewidzianą dla doktorów prawa posiadających odpowiednią praktykę. TK stwierdził naruszenie art. 65 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
Skarżąca, doktor nauk prawnych, wykonywała obowiązki asystenta radcy na stanowiskach specjalisty i głównego specjalisty. Okręgowa rada adwokacka wpisała ją na listę w październiku 2015 r., lecz Minister Sprawiedliwości zgłosił sprzeciw. Uznał, że praktyka w Prokuratorii nie odpowiada wskazanym w ustawie formom zatrudnienia. Stanowisko to podzieliły sądy administracyjne.
Kontrolowany przepis wymagał co najmniej trzech lat odpowiednich czynności prawniczych w okresie pięciu lat poprzedzających wniosek. TK podkreślił, że istotą tej praktyki są merytoryczne zadania bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej. Czynności jedynie techniczne lub przypadkowo związane z taką pomocą nie wystarczają.
Zdaniem Trybunału obowiązki asystenta radcy Prokuratorii odpowiadają merytorycznie pracy wykonywanej w kancelarii adwokackiej lub radcowskiej. Prokuratoria świadczy profesjonalną pomoc prawną na rzecz Skarbu Państwa, a asystenci zdobywają doświadczenie pod nadzorem jej radców. Nie znaleziono konstytucyjnego uzasadnienia dla odmiennego traktowania tej praktyki.
TK zaznaczył, że aplikacja i egzamin powinny pozostać podstawową drogą do zawodu adwokata. Jeżeli jednak ustawodawca przewiduje wyjątki dla doktorów prawa z odpowiednim doświadczeniem, nie może bez uzasadnienia wyłączać porównywalnej grupy zawodowej.
Trybunał wskazał na obowiązek niezwłocznego uzupełnienia regulacji przez ustawodawcę. W odniesieniu do skarżącej zwrócił również uwagę na możliwość wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, powołując stanowisko części składów sądów administracyjnych dotyczące skutków wyroków o pominięciu prawodawczym. Nie oznacza to automatycznego wpisu każdej osoby zatrudnionej w Prokuratorii na listę adwokatów.
Wyrok zapadł jednogłośnie; pozostałą część postępowania umorzono. Składowi przewodniczył Zbigniew Jędrzejewski, sprawozdawcą był Andrzej Zielonacki. Orzekali także Krystyna Pawłowicz, Michał Warciński i Jarosław Wyrembak.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/11904-wpis-na-liste-adwokatow-bez-koniecznosci-odbycia-aplikacji-adwokackiej-i-zlozenia-egzaminu-adwokackiego. Data dodania i pozyskania: 2022-06-08. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.