Komunikat – Dostęp do uzasadnień i jawność w sporach z IPN (P 37/09)
Ograniczenie dostępu do akt i motywów decyzji nie może pozbawiać zainteresowanego rzeczywistej ochrony przed sądem — wskazał TK 20 października 2010 r. Rozpoznał połączone pytania NSA i WSA w Warszawie. Kontrola objęła ustawę o IPN w brzmieniu obowiązującym do 26 maja 2010 r., mimo zmiany przepisów, ponieważ sądy oceniają wcześniejsze decyzje według prawa z dnia ich wydania.
TK uznał art. 31 ust. 1 pkt 2 za niezgodny z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 47 i art. 51 ust. 3 i 4 w powiązaniu z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zdaniem Trybunału jego niejasność pozwalała wykorzystywać regulację proceduralną jako podstawę odmowy dostępu do dokumentów. Ograniczało to możliwość ochrony prywatności i kwestionowania informacji o sobie.
Zakwestionowano również art. 31 ust. 2 zdanie drugie i art. 32 ust. 2, dopuszczające pomijanie lub ograniczanie uzasadnień decyzji. TK stwierdził naruszenie art. 2 oraz art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Wyjaśnił, że bez znajomości podstaw faktycznych odmowy trudno skutecznie wnieść odwołanie.
Art. 32 ust. 4 i 5 naruszają art. 45 ust. 1 w powiązaniu z art. 31 ust. 3. TK uznał, że niejawność i ograniczenie wysłuchania stron podważają rzetelność procedury. Z kolei art. 32 ust. 6 jest sprzeczny z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 31 ust. 3, a art. 32 ust. 8 z art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 w tym samym związku. Przyznanie dostępu do uzasadnienia tylko Prezesowi IPN Trybunał ocenił jako niedopuszczalne uprzywilejowanie jednej strony.
Pełnemu składowi przewodniczył prezes TK Bohdan Zdziennicki, a sprawozdawcą był wiceprezes Marek Mazurkiewicz. Zdanie odrębne zgłosiła Teresa Liszcz.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/2832-zasady-udostepniania-dokumentow-przez-instytut-pamieci-narodowej. Data dodania i pozyskania: 2010-10-20. Opracowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.