Komunikat – Dodatkowa opłata ZUS jest sankcją represyjną (P 29/09)
Dodatkowa opłata za nieopłacenie składek ma charakter kary administracyjnej, a nie rekompensaty za opóźnienie — stwierdził TK 18 listopada 2010 r. Ta ocena przesądziła o zakwestionowaniu mechanizmu pozwalającego karać osobę fizyczną za ten sam czyn zarówno opłatą ZUS, jak i sankcją za przestępstwo lub wykroczenie.
Trybunał rozpoznał pytania dwóch wydziałów karnych Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia. Orzeczenie objęło art. 218 § 1 kodeksu karnego oraz art. 24 ust. 1, art. 98 ust. 1 pkt 1 i art. 98 ust. 2 w powiązaniu z art. 98 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Dopuszczoną przez te przepisy kumulację uznał za sprzeczną z art. 2 Konstytucji, art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych.
TK wskazał, że odsetki rekompensują opóźnienie w zapłacie składek. Dodatkowa opłata, sięgająca 100% zaległości, pełni natomiast funkcję represyjną i zapobiegawczą, podobną do kary za przestępstwo lub wykroczenie. Jej ustawowe wymierzenie nie zależy od wykazania winy, choć przyczyny zaległości są uwzględniane w praktyce.
Utratę mocy przepisów odroczono o 18 miesięcy od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, aby pozostawić czas na zmianę systemu sankcji bez pozbawiania go ochrony. TK podkreślił, że już podczas odroczenia właściwe organy powinny uwzględniać zakaz podwójnego karania. Rozprawie przewodniczył Marek Kotlinowski, a sprawozdawcą była Teresa Liszcz.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/2865-sankcje-za-nieodprowadzanie-skladek-na-ubezpieczenie-spoleczne. Data dodania i pozyskania: 2010-11-18. Opracowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.