Komunikat – Bezpłatna nauka nie ogranicza się do jednego minimum programowego (K 35/11)
Opłaty za drugi i dalsze kierunki studiów stacjonarnych oraz zajęcia ponad limit punktów ECTS nie przeszły kontroli konstytucyjnej. Rozpoznając 5 czerwca 2014 r. wniosek posłów, TK uznał, że ograniczenia te nie spełniają wymagań proporcjonalności i zostały uregulowane wadliwie.
Wyrok dotyczy art. 99 ust. 1 pkt 1a i 1b, ust. 1b oraz art. 170a Prawa o szkolnictwie wyższym. TK stwierdził niezgodność z art. 70 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz zasadą poprawnej legislacji z art. 2. Utratę mocy przepisów odnoszących się do studiowania do roku akademickiego 2014/2015 włącznie odroczył do upływu 30 września 2015 r. W pozostałym zakresie postępowanie umorzył.
Trybunał podkreślił, że bezpłatność stanowi zasadę nauki w szkołach publicznych, a odpłatne usługi edukacyjne są wyjątkiem. Zakwestionowane świadczenia zaliczył do podstawowej działalności uczelni. Uznał, że opłaty tylko nieznacznie mogły zwiększyć dostępność studiów, nie rozważono mniej dotkliwych środków, a ograniczenie bezpłatności do pewnego minimum utrudnia rozwój ambitnym studentom.
TK dopuścił jednocześnie wymaganie od studentów rzetelnego wykonywania obowiązków. Za możliwe uznał ograniczenie wielokrotnego rozpoczynania pierwszego kierunku oraz wyższe wymagania na kolejnych kierunkach. Zastrzegł jednak, że nieodpłatność nie może przekształcić się w nagrodę za szczególne osiągnięcia.
Dodatkowym powodem rozstrzygnięcia były nieprecyzyjne przepisy i trudności w ich powiązaniu z resztą ustawy. Zdaniem TK mogło to prowadzić do arbitralnych decyzji wobec studentów. Składowi przewodniczyła Maria Gintowt-Jankowicz, a sprawę referowała Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/6892-odplatnosc-za-studia-w-uczelniach-publicznych. Data dodania i pozyskania: 2014-06-05. Opracowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „Wizyta w Trybunale Konstytucyjnym prawników z Niemiec” (2014-05-20). Fot. Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6868-wizyta-w-trybunale-konstytucyjnym-prawnikow-z-niemiec.