Komunikat – Automatyczne zatrzymanie prawa jazdy narusza prawo do rzetelnej procedury (K 4/21)
13 grudnia 2022 r. TK uznał za niezgodne z art. 2 Konstytucji rozumienie art. 7 ust. 1 pkt 2 nowelizacji z 20 marca 2015 r., zgodnie z którym wyłączną podstawą decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest informacja organu kontroli ruchu drogowego. Wyrok K 4/21 dotyczy przekroczenia prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym i przewożenia nadmiernej liczby pasażerów.
Przedmiotem kontroli była procedura prowadząca do zatrzymania prawa jazdy na trzy miesiące. TK zaznaczył, że wniosek Pierwszego Prezesa SN nie kwestionował samej kompetencji starosty do nakładania sankcji ani proporcjonalności jej trzymiesięcznego okresu.
W utrwalonej interpretacji starosta pozostawał związany informacją organu kontroli ruchu. Nie ustalał samodzielnie przebiegu zdarzenia i nie mógł badać dowodów podważających pomiar prędkości lub liczbę przewożonych osób. Zdaniem TK taki automatyzm pozbawiał kierowcę możliwości obrony swoich racji.
Trybunał podkreślił, że rzetelne postępowanie wymaga wyjaśnienia istotnych okoliczności, wysłuchania strony i rozpatrzenia przedstawionych przez nią dowodów. Sankcja, także administracyjna, powinna opierać się na prawdziwych ustaleniach faktycznych.
Jeżeli kierowca konsekwentnie zaprzecza naruszeniu i przedstawia dowody, wątpliwości trzeba rozstrzygnąć przed nałożeniem sankcji. TK wskazał, że do ustawodawcy należy określenie odpowiedniego trybu i środków służących takiej weryfikacji. Wyrok nie znosi całego mechanizmu zatrzymywania prawa jazdy za wskazane naruszenia.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie; pozostałą część postępowania umorzono. Przewodniczył Zbigniew Jędrzejewski, sprawozdawcą był Piotr Pszczółkowski. Orzekali także Jakub Stelina, Michał Warciński i Andrzej Zielonacki.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/12085-zatrzymanie-prawa-jazdy-w-przypadku-kierowania-pojazdem-z-predkoscia-przekraczajaca-dopuszczalna-o-wiecej-niz-50-kmh-na-obszarze-zabudowanym-lub-w-przypadku-przewozenia-osob-w-liczbie-przekraczajacej-liczbe-miejsc-okreslona-w-dowodzie-rejestracyjnym. Data dodania i pozyskania: 2022-12-14. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.