Eksperci TK opublikowali raport o sporze wokół Trybunału po 13 grudnia 2023 r.
4 czerwca 2025 r. TK udostępnił raport zespołu swoich ekspertów „Proces «przywracania praworządności w Polsce» z perspektywy rządów prawa. Bezprawne czyny wymierzone w Trybunał Konstytucyjny po 13 grudnia 2023 roku”. Polska wersja dokumentu liczy 88 stron. Dostępna jest także wersja angielska. Trybunał poinformował o przekazaniu opracowania partnerom z Konferencji Europejskich Sądów Konstytucyjnych.
Autorzy przedstawiają działania wobec TK jako naruszanie podziału władz, niezależności sądu konstytucyjnego i ochrony praw obywateli. Opierają wywód na dokumentach urzędowych, orzeczeniach oraz zawiadomieniu Bogdana Święczkowskiego z 31 stycznia 2025 r. Raport przedstawia stanowisko ekspertów TK w sporze ustrojowym; określenie działań jako bezprawnych w jego tytule i wnioskach jest oceną autorów.
W części dotyczącej tła sporu opisano program reform rządu Donalda Tuska, działania Adama Bodnara i kontakty z instytucjami międzynarodowymi. Przytoczono deklarowane przez przedstawicieli rządu cele: wykonanie orzeczeń europejskich, odbudowę niezależności sądów i zmianę przepisów dotyczących TK. Autorzy raportu polemizują z tym programem, broniąc nadrzędności Konstytucji i stanowiska TK w sprawach relacji prawa krajowego i europejskiego.
Obszerny fragment poświęcono uchwale Sejmu z 6 marca 2024 r., statusowi sędziów TK i wyrokowi U 5/24. Eksperci argumentują, że uchwała Sejmu nie może zmieniać konstytucyjnych kompetencji Trybunału ani podważać skutków wyboru sędziów. Krytykują również opatrywanie wyroków notami o składzie orzekającym oraz wstrzymanie ich urzędowej publikacji. Wskazują możliwe następstwa dla obywateli, m.in. w sprawach emerytur, kosztów sądowych, kar i tajemnicy doradcy podatkowego.
Raport analizuje projekty zmiany Konstytucji oraz ustawy o TK z 13 września 2024 r., skierowane przez Prezydenta RP do kontroli przed podpisaniem. Autorzy sprzeciwiają się skracaniu kadencji, ustawowemu unieważnianiu orzeczeń i rozwiązaniom dyscyplinarnym, które ich zdaniem zagrażają niezawisłości. Przytaczają opinie ODIHR i Komisji Weneckiej. Ta ostatnia odrzucała całkowite odnowienie składu TK i zalecała bardziej umiarkowane środki niż unieważnienie wszystkich wyroków wydanych z udziałem nieprawidłowo powołanych osób, a zarazem zalecała wycofanie tych osób z orzekania. Eksperci TK kwestionują przyjętą przez Komisję ocenę prawidłowości ich wyboru.
Kolejne części dotyczą uchwały Rady Ministrów z 18 grudnia 2024 r., nieprzedstawiania stanowisk przez uczestników postępowań, nieobecności na rozprawach i nieobsadzonych stanowisk sędziowskich. Autorzy wiążą te działania z ryzykiem spowolnienia lub sparaliżowania kontroli konstytucyjnej. Oceniają, że uchwały władz politycznych nie mogą uchylać obowiązków wynikających z Konstytucji i ustaw.
W części finansowej omówiono brak środków na wynagrodzenia sędziów w budżecie na 2025 r. oraz wyrok K 2/25 z 6 maja. Raport podkreśla, że wyrok nie zastępuje nowelizacji budżetu ani sam nie zapewnia wypłaty pieniędzy. Załączono również stanowisko ministra finansów z 30 kwietnia: minister odmawiał uzupełnienia środków, argumentując, że naruszyłoby to świadomą decyzję parlamentu. Autorzy raportu polemizują z tą argumentacją i domagają się finansowania konstytucyjnych zadań TK.
Ostatnia część opisuje inicjatywy dialogu oraz zawiadomienie Święczkowskiego o podejrzeniu przestępstw przeciwko ustrojowi państwa, czynności Michała Ostrowskiego i jego zawieszenie. Krytyczne oceny decyzji Adama Bodnara są stanowiskiem autorów raportu i Prezesa TK. Zawiadomienie oraz przedstawienie przebiegu czynności prokuratorskich nie stanowią rozstrzygnięcia o winie osób, których dotyczą zarzuty.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/raport-ekspertow-tk. Data dodania i pozyskania: 2025-06-05. Opracowanie.
Fotografia: Trybunał Konstytucyjny. Źródło: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/12080-doroczne-publiczne-zgromadzenie-ogolne-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania: 2022-12-08. Pozyskano: 2026-10-14. Warunki: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Skalowanie i miniatury.