Komunikat – Dawne skazania a obowiązkowy wpis do publicznego rejestru sprawców przestępstw seksualnych (P 1/20)

Trybunał Konstytucyjny zapowiedział na 24 października 2024 r. o godz. 12.00 rozpoznanie pytania Wojskowego Sądu Garnizonowego we Wrocławiu w sprawie P 1/20. Dotyczy ono obowiązkowego wpisania do publicznego rejestru danych osób skazanych za określone przestępstwa seksualne przed wejściem w życie ustawy tworzącej ten rejestr.

Pierwsza część pytania obejmuje art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 maja 2016 r. w zakresie odnoszącym się do dawnych skazań na podstawie art. 168 § 2 Kodeksu karnego z 1969 r., gdy sprawca działał ze szczególnym okrucieństwem. Druga dotyczy art. 29 ust. 2, ograniczającego możliwość żądania wyłączenia wpisu do przesłanki wskazanej w art. 9 ust. 4 ustawy. Sąd przywołuje konstytucyjne i międzynarodowe gwarancje nieretroaktywności prawa karnego, prywatności, życia rodzinnego, prawa do sądu i ochrony danych.

Sprawa wyjściowa dotyczy R.A., którego dane zamieszczono zarówno w rejestrze z dostępem ograniczonym, jak i w rejestrze publicznym. Obrońca wniósł o ich wyłączenie, powołując się na znaczny upływ czasu od czynów, odbycie kary oraz brak kolejnych przestępstw seksualnych. Przedstawił również sytuację rodzinną i zawodową skazanego, od ponad 20 lat mieszkającego w miejscu oznaczonym w komunikacie jako A. Wskazał na możliwe następstwa ujawnienia danych dla jego dzieci.

W ocenie sądu pytającego publiczne ujawnienie danych dawniej skazanego może wywoływać skutki zbliżone do dodatkowej kary, mimo że w chwili czynu ustawa nie obowiązywała. Sąd kwestionuje automatyzm wpisu oraz ograniczony udział procedury sądowej, łącząc te zastrzeżenia z zakazem wstecznego zaostrzania odpowiedzialności.

Pytanie dotyczy także długofalowych skutków publikacji, niezależnych od aktualnego zagrożenia stwarzanego przez sprawcę. Sąd wskazuje na możliwość utrwalenia stygmatyzacji, utrudnienia readaptacji i nękania przez osoby postronne. Podnosi, że skutki mogą objąć rodzinę skazanego, a ujawnienie danych może również prowadzić do ponownego krzywdzenia osób pokrzywdzonych przestępstwem.

Są to argumenty sądu kierującego pytanie; zapowiedź nie zawiera wyniku kontroli konstytucyjnej. Składowi ma przewodniczyć Krystyna Pawłowicz, sprawozdawcą jest Zbigniew Jędrzejewski; orzekać mają także Rafał Wojciechowski, Jarosław Wyrembak i Andrzej Zielonacki.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/obligatoryjny-wpis-do-rejestru-publicznego-danych-osobowych-osob-skazanych-prawomocnymi-wyrokami-za-przestepstwa-na-tle-seksualnym-popelnione-w-czasie-kiedy-ustawa-ta-nie-obowiazywala-1. Data dodania i pozyskania: 2024-10-19. Opracowanie.

Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.