Komunikat – Raportowanie schematów podatkowych musi respektować tajemnicę doradcy (K 13/20)

23 lipca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny rozstrzygnął sprawę K 13/20 dotyczącą raportowania schematów podatkowych przez doradców podatkowych. Zakwestionował przepisy nakładające obowiązek informacyjny z naruszeniem gwarancji tajemnicy zawodowej oraz obowiązek zgłaszania określonych schematów krajowych wdrożonych przed wejściem nowych regulacji w życie.

Pierwszy punkt wyroku obejmuje art. 86b, art. 86d, art. 86e i art. 86f w związku z art. 86a Ordynacji podatkowej oraz art. 37 ust. 4 pkt 2 ustawy o doradztwie podatkowym. Niekonstytucyjność dotyczy zakresu, w którym tworzą one obowiązek przekazania informacji przez doradcę objętego tajemnicą zawodową, nie określając dostatecznie przesłanek i trybu jej wyłączenia albo zwolnienia z niej. TK powiązał ten zarzut z art. 2 w związku z art. 17 ust. 1 oraz z art. 49 i art. 51 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 47 Konstytucji.

Trybunał uznał, że przepisy ingerujące w poufność relacji doradcy i klienta wymagają szczególnej precyzji. Obowiązek dochowania tajemnicy wynika zarówno z ustawy, jak i zasad etyki, a klient ma prawo oczekiwać trwałej ochrony przekazanych informacji. Według TK ustawodawca nie wyjaśnił dostatecznie, kiedy i w jakim trybie poufność może zostać uchylona. Objaśnienia administracji, interpretacje i materiały informacyjne nie mogą naprawiać takich wad ustawy.

TK stwierdził również nieproporcjonalność ingerencji. Wskazał, że istnieje rozwiązanie pozwalające doradcy przekazać informacje korzystającemu, na którym spoczywa obowiązek ich zgłoszenia Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej. Pozwala ono pozyskiwać dane bez nakazywania doradcy ujawniania informacji chronionych tajemnicą. Interes fiskalny, w ocenie Trybunału, trzeba ważyć z ochroną prywatności, komunikowania się i autonomii informacyjnej jednostki.

Drugi punkt dotyczy art. 28 ust. 3 nowelizacji z 23 października 2018 r. TK uznał za sprzeczny z art. 2 Konstytucji obowiązek nałożony na promotora będącego doradcą podatkowym, aby zgłaszał schemat inny niż transgraniczny, wdrożony przed wejściem ustawy w życie. Ten punkt obejmuje promotorów będących doradcami niezależnie od tego, czy w konkretnym przypadku wiązała ich tajemnica zawodowa. Nie rozciąga się na wszystkie rodzaje schematów i wszystkich uczestników rynku.

Trybunał odrzucił uzasadnianie takiego działania prawa wstecz wymogami implementacji prawa unijnego lub ochroną równowagi budżetowej. Wskazał, że samo raportowanie wcześniejszych uzgodnień nie zwiększa bezpośrednio dochodów publicznych i nie wykazano, aby rezygnacja z retroakcji zagrażała równowadze budżetu. Dlatego pierwszeństwo przyznał ochronie zaufania i zasadzie niedziałania prawa wstecz.

Opisując następstwa pierwszego punktu, TK wskazał drogę przekazywania danych przez doradcę klientowi, a następnie ich zgłoszenia przez korzystającego. Wyjaśnił, że zakwestionowane obowiązki informowania innych podmiotów nie mogą obchodzić ochrony tajemnicy, a rozstrzygnięcie dotyczy także schematów standaryzowanych. Jednocześnie zaznaczył, że zakres wyroku wyznaczał wniosek KRDP i jej uprawnienie do działania w sprawach zawodu doradcy podatkowego.

W pozostałym zakresie postępowanie umorzono ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Rozstrzygnięcie było jednogłośne. Składowi przewodniczył Bartłomiej Sochański, sprawozdawcą był Rafał Wojciechowski; orzekali także Stanisław Piotrowicz, Justyn Piskorski i Julia Przyłębska.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/12841-tajemnica-zawodowa-doradcy-podatkowego-w-swietle-nowelizacji-przepisow-ordynacji-podatkowej-przekazywanie-informacji-o-schemacie-podatkowym. Data dodania i pozyskania: 2024-07-24. Opracowanie.

Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.