Komunikat – Pomniejszenie emerytury zakwestionowane wobec wniosków sprzed 6 czerwca 2012 roku (SK 140/20)

4 czerwca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł w sprawie SK 140/20 dotyczącej pomniejszania podstawy obliczenia emerytury o wcześniej pobrane świadczenia. Niekonstytucyjność art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS stwierdził w odniesieniu do osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń wymienionych w tym przepisie przed 6 czerwca 2012 r.

Wskazaną regulację TK uznał w tym zakresie za niezgodną z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji. Pozostałą część postępowania umorzył. Wyrok zapadł większością głosów. Datą graniczną w sentencji jest złożenie wniosku przed 6 czerwca 2012 r., czyli przed ogłoszeniem ustawy wprowadzającej mechanizm pomniejszenia, a nie samo nabycie prawa do wcześniejszej emerytury przed 2013 r.

Trybunał wyjaśnił, że osoby podejmujące decyzję o wcześniejszej emeryturze na podstawie poprzednich przepisów nie mogły przewidzieć późniejszego odliczenia wypłat od kapitału służącego obliczeniu emerytury w powszechnym wieku. Konsekwencja ta została powiązana z decyzją podjętą już wcześniej. Według TK naruszyło to zaufanie ubezpieczonych do państwa i stanowionego prawa, rozpatrywane łącznie z konstytucyjnym prawem do zabezpieczenia społecznego.

TK odwołał się do ustaleń z wyroku P 20/16, ale nie ograniczył nowego rozstrzygnięcia do określonego rocznika ani do jednej podstawy prawnej wcześniejszego świadczenia. Uznał, że o ochronie powinien decydować brak możliwości poznania skutków decyzji w chwili składania wniosku. Zawężenie do wybranej grupy mogłoby, w jego ocenie, ponownie stworzyć nieuzasadnioną nierówność między osobami znajdującymi się w podobnej sytuacji.

Opisując skutki wyroku, Trybunał wskazał możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji. Za potrzebne uznał przyjęcie przez ustawodawcę jednolitych zasad dochodzenia należnych świadczeń. Do czasu ich wprowadzenia osoby objęte rozstrzygnięciem mogą, według stanowiska TK, występować o wznowienie na zasadach ogólnych. Komunikat nie ustanawia automatycznej wypłaty ani indywidualnie obliczonej kwoty zwrotu.

Składowi przewodniczyła Krystyna Pawłowicz, sprawozdawcą był Justyn Piskorski; orzekali także Wojciech Sych, Michał Warciński i Andrzej Zielonacki.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/12801-obliczenie-naleznego-swiadczenia-emerytalnego-poprzez-pomniejszenie-emerytury-z-wieku-powszechnego-o-kwote-pobranych-wczesniej-emerytur. Data dodania i pozyskania: 2024-06-05. Opracowanie.

Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.