Komunikat – TK zakwestionował mechanizm niższego wynagrodzenia adwokatów z urzędu (SK 90/22)

27 lutego 2024 r. TK jednomyślnie orzekł w sprawie SK 90/22, że mechanizm ustalania wynagrodzenia adwokata z urzędu poniżej minimalnych stawek przewidzianych dla adwokata z wyboru jest niezgodny z Konstytucją. Kontrola objęła § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r.; w pozostałym zakresie postępowanie umorzono.

Trybunał nie ograniczył rozstrzygnięcia do kwoty należnej za pojedynczą czynność wskazaną w skardze. Za istotę problemu uznał ogólną zasadę wynagradzania pomocy z urzędu według stawek niższych niż minimalne opłaty określone dla analogicznych spraw w rozporządzeniu z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Ocena dotyczy więc mechanizmu, a nie wyłącznie wynagrodzenia za kasację.

TK wskazał, że wynagrodzenie za pomoc prawną stanowi konstytucyjnie chronione prawo majątkowe. Adwokatów wykonujących te same czynności uznał za podmioty podobne; sposób ustanowienia, z urzędu albo z wyboru, nie zmienia zakresu umocowania ani charakteru pracy. W ocenie Trybunału nie uzasadnia to nierównej ochrony roszczenia o wynagrodzenie. Odwołał się przy tym do wcześniejszych wyroków SK 66/19, SK 78/21, SK 85/22 i SK 53/22.

Trybunał stwierdził również przekroczenie granic upoważnienia ustawowego: minister nie miał podstaw do różnicowania wynagrodzenia za te same czynności według sposobu ustanowienia adwokata. Wzorcem oceny były art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdaniem drugim oraz art. 92 ust. 1 zdaniem pierwszym Konstytucji.

W komunikacie TK wskazał, że skutkiem wyroku będzie utrata mocy całej zakwestionowanej normy określającej opłaty za czynności z rozdziałów 2–4 rozporządzenia z 2016 r. Według przedstawionego stanowiska od publikacji sentencji w Dzienniku Ustaw przy zasądzaniu kosztów pomocy adwokata z urzędu mają być stosowane minimalne stawki przewidziane dla pełnomocników z wyboru. Komunikat wiąże ten skutek z publikacją; nie podaje, że już ona nastąpiła.

TK skrytykował niewykonanie wcześniejszych wyroków i postanowień sygnalizacyjnych S 1/20 oraz S 2/22 dotyczących wynagradzania pomocy z urzędu i wezwał ustawodawcę do stworzenia spójnej regulacji. Orzekał skład: Jakub Stelina jako przewodniczący, Wojciech Sych jako sprawozdawca oraz Bogdan Święczkowski.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/12650-koszty-nieoplaconej-pomocy-prawnej-udzielonej-przez-adwokata-z-urzedu. Data dodania i pozyskania: 2024-02-28. Opracowanie.

Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.