Komunikat – TK o zawieszeniu Prezesa NBP, większości sejmowej i obowiązku zmiany ustawy (K 23/23)

11 stycznia 2024 r. TK wydał wyrok w sprawie K 23/23 dotyczącej odpowiedzialności Prezesa NBP przed Trybunałem Stanu. W trzech powiązanych punktach zakwestionował mechanizm zawieszenia Prezesa wskutek uchwały podejmowanej bezwzględną większością głosów, zastosowanie tej większości do pociągnięcia go do odpowiedzialności oraz pominięcie Prezesa w przepisie przewidującym większość kwalifikowaną.

Pierwszy punkt obejmuje art. 11 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 13 ust. 1a ustawy o Trybunale Stanu w zakresie umożliwiającym zawieszenie Prezesa NBP po uchwale podjętej bezwzględną większością głosów przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Drugi dotyczy art. 13 ust. 1a w części odsyłającej do art. 1 ust. 1 pkt 3, czyli do Prezesa NBP. Trzeci odnosi się do art. 13 ust. 1b wskutek pominięcia w nim takiego odesłania. We wszystkich trzech przypadkach wzorcem były art. 227 ust. 1 w związku z ust. 2 i 3 Konstytucji. Pozostały zakres postępowania umorzono.

W uzasadnieniu przedstawionym w komunikacie TK wywiódł z art. 227 ochronę niezależności banku centralnego, jego Prezesa i sześcioletniej kadencji tego organu. Powiązał ją z zadaniami emisji pieniądza, prowadzenia polityki pieniężnej i ochrony wartości polskiego pieniądza. Podkreślił zarazem, że niezależność nie wyklucza odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu na podstawie art. 198 Konstytucji.

Według TK przyznanie Sejmowi kompetencji do pociągnięcia Prezesa NBP do odpowiedzialności wymaga większości co najmniej takiej jak przy odpowiedzialności członka Rady Ministrów: trzech piątych ustawowej liczby posłów. Trybunał uznał, że ustawodawca naruszył Konstytucję, obejmując Prezesa większością bezwzględną i pomijając go w art. 13 ust. 1b, który przewiduje próg trzech piątych.

TK przedstawił również swoje stanowisko co do wykonania orzeczenia. Wskazał na obowiązek ustawowej korekty odesłań oraz stwierdził, że do czasu wykonania wyroku ustawą Sejm powinien powstrzymać się od rozpatrywania wstępnych wniosków dotyczących odpowiedzialności Prezesa NBP. Jest to ocena skutków wyroku wyrażona przez Trybunał, związana z zakwestionowanymi normami i pominięciem prawodawczym.

Wyrok zapadł większością głosów. Bartłomiej Sochański i Rafał Wojciechowski zgłosili zdania odrębne dotyczące punktu trzeciego sentencji; jak zaznacza komunikat, obaj akceptowali punkty pierwszy i drugi. Składowi przewodniczyła Julia Przyłębska, sprawozdawcą była Krystyna Pawłowicz, a piątym członkiem Bogdan Święczkowski.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/12587-procedura-pociagniecia-do-odpowiedzialnosci-konstytucyjnej-prezesa-nbp. Data dodania i pozyskania: 2024-01-12. Opracowanie.

Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.