Komunikat – Usunięcie legalnie wzniesionych reklam wymaga ochrony odszkodowawczej (P 20/19)
12 grudnia 2023 r. TK uznał za niezgodny z art. 21 w związku z art. 2 Konstytucji art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie dotyczącym usuwania legalnie wzniesionych reklam bez ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania. Wyrok P 20/19 zapadł na skutek pytań NSA.
Zakwestionowana regulacja nakazuje określenie w uchwale krajobrazowej warunków i terminu dostosowania istniejących tablic oraz urządzeń reklamowych. TK skupił się na obiektach powstałych przed wejściem uchwały w życie na podstawie zgody budowlanej, których właściciele zostają zobowiązani do usunięcia ich na własny koszt.
Trybunał wskazał, że taki obowiązek może pozbawiać możliwości korzystania z majątku i prowadzić do zniszczenia jego części w interesie publicznym. W jego ocenie odpowiada to konstytucyjnemu pojęciu wywłaszczenia także wtedy, gdy podstawą ingerencji jest akt prawa miejscowego, a nie indywidualna decyzja.
Zdaniem TK ustawodawca powinien zapewnić mechanizm słusznego odszkodowania. Organ gminy nie otrzymał upoważnienia do ustanowienia takiej rekompensaty ani wyjątków chroniących legalnie wzniesione nośniki. Regulacja zrównywała przez to sytuację osób, które uzyskały wymagane zgody, z sytuacją podmiotów działających bez nich.
Wyrok dotyczy wskazanego braku ochrony przy usuwaniu legalnych obiektów. Nie określa sam wysokości odszkodowania ani nie znosi całego systemu uchwał krajobrazowych. W pozostałym zakresie postępowanie umorzono.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie. Przewodniczył Piotr Pszczółkowski, sprawozdawcą był Rafał Wojciechowski; orzekali Zbigniew Jędrzejewski, Stanisław Piotrowicz i Bogdan Święczkowski.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/12537-brak-zapewnienia-ustawowych-podstaw-i-trybu-dochodzenia-odszkodowania-przez-podmioty-ktore-sa-zobowiazane-do-usuniecia-i-rozbiorki-tablic-i-urzadzen-reklamowych-wzniesionych-legalnie-na-terenie-gminy. Data dodania i pozyskania: 2023-12-13. Opracowanie.
Fotografia: Pixabay / Pexels. Źródło: https://www.pexels.com/photo/person-showing-buildings-221506/. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.