Komunikat – Czas wolny za nadgodziny w Straży Granicznej powinien mieć zwiększony wymiar (K 17/19)
28 listopada 2023 r. TK uznał, że przyznawanie funkcjonariuszom Straży Granicznej czasu wolnego za ponadnormatywną służbę wyłącznie w takim samym wymiarze narusza Europejską Kartę Społeczną. Wyrok K 17/19 obejmuje wyrażenie „w tym samym wymiarze” w art. 37 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej.
Wniosek złożył Zarząd Główny NSZZ Funkcjonariuszy Straży Granicznej. Choć brzmienie regulacji zmieniono w 2019 r., TK uznał, że istota problemu pozostała aktualna: podstawową rekompensatą za dodatkową służbę nadal był czas wolny liczony godzina za godzinę.
Wzorcem kontroli był art. 4 akapit 1 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej. Trybunał wskazał, że wymaga on zwiększonej rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych. Państwo może przewidzieć czas wolny zamiast dodatkowej zapłaty, lecz liczba godzin wolnych powinna wtedy przewyższać czas przepracowany ponad normę.
TK podkreślił znaczenie zobowiązań wynikających z ratyfikowanej umowy międzynarodowej. Sam wybór formy rekompensaty nie wystarcza, jeżeli rezultat nie zapewnia realnego zwiększenia świadczenia za nadgodziny.
Karta dopuszcza szczególne wyjątki, jednak w ocenie Trybunału nie mogą one obejmować całych kategorii pracowników wyłącznie ze względu na przynależność do służby mundurowej. TK odwołał się do stanowiska Europejskiego Komitetu Praw Społecznych wiążącego takie wyjątki m.in. ze stanowiskami kierowniczymi i wysokimi urzędami publicznymi.
Wyrok nie określa konkretnego mnożnika czasu wolnego ani wysokości stawki pieniężnej. Rozstrzyga o niedopuszczalności wskazanego ograniczenia rekompensaty; w pozostałym zakresie postępowanie umorzono.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie. Przewodniczył Mariusz Muszyński, sprawozdawcą był Piotr Pszczółkowski; w składzie zasiadali również Stanisław Piotrowicz, Bartłomiej Sochański i Jakub Stelina.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/12501-wylaczenie-prawa-funkcjonariuszy-strazy-granicznej-do-otrzymywania-zwiekszonej-stawki-rekompensaty-pienieznej-za-prace-w-godzinach-nadliczbowych-oraz-calkowite-pozbawienie-ww-rekompensaty-funkcjonariuszy-uprawnionych-do-dodatku-funkcyjnego. Data dodania i pozyskania: 2023-11-29. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.