Komunikat – Ten sam sąd może rozpoznawać roszczenie za niezgodne z prawem orzeczenie (SK 14/19)
26 września 2023 r. TK uznał za zgodne z art. 45 ust. 1 Konstytucji przepisy określające właściwość miejscową sądu w sprawie odszkodowania za niezgodne z prawem prawomocne orzeczenie wydane przez ten sam sąd. Wyrok SK 14/19 dotyczy art. 29 w związku z art. 17 pkt 4⁴ Kodeksu postępowania cywilnego.
Trybunał odróżnił związek organizacyjny sędziów z daną jednostką od sprawowania przez nich wymiaru sprawiedliwości. Wskazał, że pozwanym pozostaje Skarb Państwa, a prezes sądu reprezentuje właściwą jednostkę; nie oznacza to automatycznie orzekania przez sędziów we własnej sprawie.
TK podkreślił znaczenie niezawisłości i bezstronności, rozumianych zarówno jako rzeczywisty obiektywizm sędziego, jak i zaufanie, które jego działanie powinno budzić na zewnątrz. Uznał, że sam organizacyjny związek z sądem reprezentującym Skarb Państwa nie uzasadnia założenia zależności przy wydawaniu rozstrzygnięcia.
W ocenie Trybunału sąd rozpoznający roszczenie wykonuje funkcję ochrony praw strony, odrębną od majątkowej reprezentacji państwa. Gwarancje bezstronności powinny umożliwiać ocenę indywidualnej sytuacji sędziego, bez automatycznego przypisywania stronniczości całej instytucji.
TK nie rozstrzygnął merytorycznie zarzutów dotyczących zakresu szkody i wyłączenia kosztów procesowych lub egzekucyjnych. Uznał, że skarga kwestionowała sposób zastosowania i wykładni przepisów, którego nie wykazano jako jednoznacznie utrwalonej normy. W tej części postępowanie umorzono, co nie stanowi potwierdzenia konstytucyjności wskazanych ograniczeń odszkodowania.
Wyrok zapadł większością głosów przy zdaniu odrębnym Krystyny Pawłowicz. Przewodniczył Wojciech Sych, sprawozdawcą był Jakub Stelina; orzekali także Stanisław Piotrowicz i Piotr Pszczółkowski.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/12412-istnienie-oraz-zakres-szkody-wyrzadzonej-przez-wydanie-prawomocnego-orzeczenia-niezgodnego-z-prawem-wlasciwosc-miejscowa-sadu-w-przedmiocie-orzekania-w-powyzszej-sprawie. Data dodania i pozyskania: 2023-09-27. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.