Komunikat – Wpis do gminnej ewidencji zabytków wymaga ochrony praw właściciela (P 12/18)
11 maja 2023 r. TK uznał art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami za niekonstytucyjny w zakresie dopuszczającym ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed ograniczeniem własności. Wyrok P 12/18 zapadł jednogłośnie.
TK stwierdził naruszenie art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Pozostałą część postępowania umorzono. Kontrola dotyczyła brakujących gwarancji właściciela, a nie samej możliwości prowadzenia ewidencji i ochrony zabytków.
Trybunał przypomniał, że objęcie nieruchomości ewidencją powoduje istotne skutki, w tym konieczność uzgadniania z konserwatorem decyzji dotyczących zabudowy, budowy lub rozbiórki. Takie ograniczenia muszą być proporcjonalne i powiązane z chronionym interesem publicznym.
W badanym rozwiązaniu właściciel nie ma odpowiedniej możliwości przedstawienia stanowiska i zakwestionowania działań organu jeszcze przed wpisem. Szeroka definicja zabytku i zakres uznania administracyjnego wymagają, zdaniem TK, precyzyjnych przepisów oraz przejrzystych kryteriów.
Trybunał podkreślił, że konstytucyjna ochrona dziedzictwa narodowego może współistnieć z ochroną własności. Wymaga to racjonalnego wyważenia obu wartości przez ustawodawcę i zapewnienia zainteresowanemu rzeczywistych gwarancji proceduralnych.
Przewodniczył Stanisław Piotrowicz, sprawozdawcą był Bartłomiej Sochański; orzekali również Krystyna Pawłowicz, Bogdan Święczkowski i Jarosław Wyrembak.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/12258-ujecie-nieruchomosci-jako-zabytku-nieruchomego-w-gminnej-ewidencji-zabytkow. Data dodania i pozyskania: 2023-05-12. Opracowanie.
Fotografia: Pixabay / Pexels. Źródło: https://www.pexels.com/photo/person-showing-buildings-221506/. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.