Komunikat – Granice wydawania gminnych przepisów porządkowych (K 12/20)

27 kwietnia 2022 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 40 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, w zakresie dopuszczającym wydawanie przepisów porządkowych tylko w sprawach nieuregulowanych w odrębnych ustawach, jest zgodny z art. 16 ust. 2 i art. 166 ust. 1 Konstytucji. Sprawę zainicjowała Rada Miejska Leszna. Wyrok zapadł jednogłośnie.

Rada kwestionowała ograniczenie możliwości ustanawiania przepisów porządkowych zagrożonych grzywną, gdy określona kwestia została już uregulowana ustawowo, lecz bez sankcji o charakterze prawnokarnym. Uważała, że ograniczenie to utrudnia wykonywanie zadań własnych gminy dotyczących porządku publicznego i bezpieczeństwa mieszkańców.

TK potwierdził, że samodzielność samorządu wymaga pozostawienia mu znacznej swobody w stanowieniu prawa miejscowego. Samorząd wykonuje istotną część zadań publicznych we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność, a zaspokajanie potrzeb wspólnoty należy do jego zadań własnych. Swoboda ta pozostaje jednak ograniczona ustawami.

Trybunał wskazał na art. 94 Konstytucji, zgodnie z którym akty prawa miejscowego wydaje się na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych. Ustawodawca może określać zarówno zakres spraw przekazanych do uregulowania, jak i zasady wydawania tych aktów. Z przepisu tego TK wyprowadził pierwszeństwo ustawy wobec regulacji lokalnych.

Przepisy porządkowe służą przeciwdziałaniu zagrożeniom życia, zdrowia oraz porządku i bezpieczeństwa publicznego tam, gdzie brakuje odpowiednich regulacji powszechnie obowiązujących. Zdaniem TK uzależnienie ich wydania od braku unormowania danej materii w ustawie mieści się w konstytucyjnej kompetencji ustawodawcy i nie narusza samodzielności gminy.

Postępowanie w pozostałym zakresie umorzono: zarzut i jego uzasadnienie odnosiły się jedynie do wskazanego zakresu art. 40 ust. 3 oraz wzorców z art. 16 ust. 2 i art. 166 ust. 1 Konstytucji. Składowi przewodniczył Piotr Pszczółkowski, sprawozdawcą był Andrzej Zielonacki. Orzekali także Justyn Piskorski, Julia Przyłębska i Wojciech Sych.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/11867-uniemozliwienie-wydania-przepisow-porzadkowych-przez-organy-jst-w-drodze-uchwaly-na-podstawie-art-40-ust-3-i-4-ustawy-o-samorzadzie-gminnym-ze-wzgledu-na-uregulowanie-danej-kwestii-w-odrebnych-ustawach-lub-innych-przepisach-powszechnie-obowiazujacyc. Data dodania i pozyskania: 2022-04-28. Opracowanie.

Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.