Komunikat – TK zakwestionował wybrane zakresy art. 6 europejskiej Konwencji praw człowieka (K 7/21)

10 marca 2022 r. TK jednogłośnie rozstrzygnął sprawę K 7/21 z wniosku Prokuratora Generalnego. Za niezgodne z Konstytucją uznał określone zakresy art. 6 ust. 1 zdanie pierwsze europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka, dotyczące pełnienia funkcji administracyjnych przez sędziów oraz oceny standardu sądu ustanowionego ustawą.

Pierwszy punkt obejmuje rozumienie praw i obowiązków o charakterze cywilnym jako podmiotowego prawa sędziego do zajmowania funkcji administracyjnej w polskim sądownictwie powszechnym. TK stwierdził niezgodność tego zakresu z art. 8 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i art. 176 ust. 2 Konstytucji.

Kolejne części sentencji dotyczą oceny, czy sąd jest ustanowiony ustawą. TK zakwestionował możliwość pomijania przez ETPC lub sądy krajowe polskiej Konstytucji, ustaw i wyroków TK, a także samodzielnego tworzenia w drodze wykładni Konwencji norm dotyczących procedury nominacji sędziowskich. Wskazał naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 176 ust. 2, art. 179 w związku z art. 187 ust. 1 i 4 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji.

Ostatni zakres dotyczy kompetencji ETPC lub sądów krajowych do oceny zgodności z Konstytucją i Konwencją ustaw o ustroju sądownictwa, właściwości sądów i KRS. TK uznał tak rozumianą normę za niezgodną z art. 188 pkt 1 i 2 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji.

W motywach przedstawionych w komunikacie Trybunał wyjaśnił, że przedmiotem kontroli uczynił normy wynikające z wykładni art. 6, które jego zdaniem weszły do krajowego porządku prawnego wskutek stosowania pierwszeństwa umowy międzynarodowej. W ten sposób uzasadnił dopuszczalność rozpoznania wniosku.

W odniesieniu do funkcji administracyjnych TK stwierdził, że takie prawo podmiotowe sędziego nie znajduje podstaw w polskiej Konstytucji ani ustawach. Według Trybunału jego wyprowadzenie z Konwencji zmienia treść zobowiązania poza procedurą ratyfikacyjną i wkracza w ustawową regulację ustroju sądów.

Pozostałe motywy odnoszą się do prezydenckiego uprawnienia do powoływania sędziów oraz ostateczności i powszechnej mocy wyroków TK. Trybunał uznał, że kwestionowane zakresy interpretacji art. 6 naruszają jego pozycję jako organu kontrolującego zgodność ustaw z Konstytucją i odpowiednimi umowami międzynarodowymi.

W części poświęconej skutkom TK przedstawił stanowisko, że cztery wskazane orzeczenia ETPC — Broda i Bojara, Reczkowicz, Dolińska-Ficek i Ozimek oraz Advance Pharma — nie wywołują wobec Polski obowiązku wykonania przewidzianego w art. 46 Konwencji. Jest to ocena skutków sformułowana przez TK w komunikacie, a nie stwierdzenie uchylenia tych orzeczeń przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.

TK wskazał ponadto na możliwość wzruszania krajowych aktów stosowania prawa opartych na zakwestionowanych normach, jeżeli przewidziano odpowiednie procedury. Zasugerował organom prowadzącym politykę zagraniczną rozważenie poinformowania właściwych partnerów o przedstawionych w wyroku granicach związania Polski art. 6 Konwencji. Całość orzeczenia dotyczy zakresów wymienionych w sentencji; nie stwierdza niekonstytucyjności całej Konwencji.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/11822-dokonywanie-na-podstawie-art-6-ust-1-zd-1-ekpcz-przez-sady-krajowe-lub-miedzynarodowe-oceny-zgodnosci-z-konstytucja-i-ekpcz-ustaw-dotyczacych-ustroju-sadownictwa-wlasciwosci-sadow-oraz-ustawy-dotyczacej-krajowej-rady-sadownictwa. Data dodania i pozyskania: 2022-03-11. Opracowanie.

Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.