Zapowiedź – Wniosek premiera o kontrolę wybranych przepisów Traktatu o Unii Europejskiej (K 3/21)
TK opublikował zapowiedź sprawy K 3/21 z wniosku Prezesa Rady Ministrów dotyczącego wybranych przepisów Traktatu o Unii Europejskiej. Wniosek odnosi się do ich rozumienia w orzecznictwie TSUE oraz relacji między zasadami prawa unijnego a nadrzędnością Konstytucji RP. Zarzuty obejmują trzy grupy norm.
Pierwsza dotyczy art. 1 akapit pierwszy i drugi w związku z art. 4 ust. 3 TUE. Premier kwestionuje rozumienie tych przepisów, które miałoby uprawniać lub zobowiązywać organ do pominięcia Konstytucji albo stosowania prawa w sposób z nią sprzeczny. Nie podważa przy tym pierwszeństwa prawa UE przed ustawami, lecz sprzeciwia się odnoszeniu takiego pierwszeństwa do samej Konstytucji.
Druga grupa dotyczy art. 19 ust. 1 akapit drugi w związku z art. 4 ust. 3 TUE i skutecznej ochrony sądowej. Wnioskodawca zarzuca, że wyprowadzana z tych przepisów norma mogłaby nakazywać działanie sprzeczne z Konstytucją, w tym stosowanie przepisu, który utracił moc na podstawie wyroku TK. Odwołuje się m.in. do nadrzędności Konstytucji, legalizmu, podległości sędziów Konstytucji i ustawom oraz powszechnej mocy orzeczeń TK.
Trzecia grupa obejmuje art. 19 ust. 1 akapit drugi w związku z art. 2 TUE. Premier kwestionuje przyznawanie sądom uprawnienia do kontroli niezawisłości sędziów powołanych przez Prezydenta RP oraz uchwał KRS o przedstawieniu kandydatur. W jego ocenie taki mechanizm ingerowałby w konstytucyjne kompetencje Prezydenta i Krajowej Rady Sądownictwa. Są to twierdzenia zawarte we wniosku, które mają zostać poddane ocenie TK.
Premier uzasadnia dopuszczalność kontroli art. 188 pkt 1 Konstytucji, dotyczącym zgodności umów międzynarodowych z ustawą zasadniczą. Wskazuje, że traktaty unijne należą do tej kategorii. Twierdzi również, że kwestionowane normy powstały w wyniku wykładni TSUE wykraczającej poza kompetencje przekazane Unii, określanej jako działanie ultra vires.
Uzasadnienie odwołuje się do orzecznictwa sądów konstytucyjnych Niemiec, Włoch, Czech i Danii. Wnioskodawca przywołuje kontrolę granic powierzonych kompetencji oraz ochronę praw podstawowych i tożsamości konstytucyjnej. Przedstawia te przykłady jako argument za możliwością oceny prawa UE przez sąd konstytucyjny państwa członkowskiego.
Wspólnym elementem zarzutów jest przekonanie wnioskodawcy, że traktaty i ich wykładnia nie mogą samodzielnie zmieniać krajowego podziału kompetencji konstytucyjnych. Wniosek wskazuje m.in. art. 8, art. 90 i art. 91 Konstytucji, a w odniesieniu do powołań sędziowskich także art. 144 ust. 3 pkt 17 i art. 186 ust. 1. Opublikowana zapowiedź przedstawia zakres żądanej kontroli i stanowisko premiera, bez rozstrzygnięcia ich zasadności.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/11583-ocena-zgodnosci-z-konstytucja-rp-wybranych-przepisow-traktatu-o-unii-europejskiej. Data dodania i pozyskania: 2021-07-09. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.