Komunikat – Sąd może oceniać potrzebę ustanowienia pełnomocnika z urzędu (SK 97/19)

15 kwietnia 2021 r. TK uznał, że uzależnienie ustanowienia pełnomocnika z urzędu od oceny potrzeby jego udziału w sprawie jest zgodne z prawem do sądu i zasadą proporcjonalności. Wyrok w sprawie SK 97/19 dotyczy art. 117 § 5 zdania pierwszego k.p.c. w tym zakresie, ocenionego na podstawie art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Rozstrzygnięcie zapadło większością głosów. Zdania odrębne zgłosili Krystyna Pawłowicz i Michał Warciński. W pozostałym zakresie postępowanie umorzono, w tym w odniesieniu do zarzutów związanych z powierzeniem decyzji referendarzom sądowym.

Skarżący uważał, że ocenny charakter przesłanki ogranicza osobom ubogim dostęp do profesjonalnej pomocy prawnej. TK nie podzielił tej oceny. Wskazał, że koszty nieopłaconej pomocy z urzędu ponosi co do zasady Skarb Państwa, a wydatki publiczne wymagają celowego i oszczędnego gospodarowania, służącego także sprawnemu działaniu wymiaru sprawiedliwości.

Zdaniem Trybunału badanie potrzeby udziału adwokata lub radcy prawnego pozwala wyważyć indywidualny interes strony i interes publiczny związany z finansowaniem pomocy. TK odwołał się do wypracowanych w orzecznictwie kryteriów obejmujących faktyczne lub prawne skomplikowanie sprawy oraz nieporadność strony w samodzielnym podejmowaniu decyzji procesowych.

Zarzutów dotyczących kompetencji referendarzy nie rozpoznano merytorycznie z przyczyn formalnych. Według TK skarżący nie sprecyzował ich dostatecznie i nie przedstawił argumentów wyjaśniających, dlaczego konstytucyjne prawo do sądu wyklucza takie ustawowe powierzenie czynności. Umorzenia tej części nie należy utożsamiać z osobnym rozstrzygnięciem o zgodności wszystkich zakwestionowanych przepisów z Konstytucją.

Składowi przewodniczył Zbigniew Jędrzejewski, a sprawozdawcą był Piotr Pszczółkowski. Orzekali także Krystyna Pawłowicz, Stanisław Piotrowicz i Michał Warciński.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/11492-orzekanie-przez-referendarza-sadowego-w-przedmiocie-ustanowienia-w-postepowaniu-cywilnym-pelnomocnika-z-urzedu. Data dodania i pozyskania: 2021-04-16. Opracowanie.

Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.