Zapowiedź – Ocena potrzeby ustanowienia pełnomocnika z urzędu (SK 97/19)
TK zapowiedział na 15 kwietnia 2021 r. o godz. 10.30 ogłoszenie orzeczenia w sprawie SK 97/19. Połączone skargi J.C. dotyczą przesłanek ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu w postępowaniu cywilnym oraz udziału referendarzy sądowych w rozpoznawaniu takich wniosków.
Skarżący podważa art. 117 § 5 k.p.c., który wiąże uwzględnienie wniosku z oceną potrzeby udziału profesjonalnego pełnomocnika. Kwestionuje też art. 123 § 2 w związku z art. 117 § 5, pozwalający podejmować tę decyzję referendarzowi, oraz regulację rozpoznawania skargi na jego orzeczenie przez sąd działający jako druga instancja, zawartą w art. 398²³ § 2 zdaniu drugim k.p.c.
W jednej ze spraw referendarz częściowo zwolnił skarżącego od kosztów, lecz odmówił ustanowienia pełnomocnika; sąd utrzymał tę odmowę. W drugiej sprawie sądy również uznały pomoc pełnomocnika za niepotrzebną, wskazując, że skarżący potrafił określić żądanie, podstawę prawną, okoliczności faktyczne i wnioski dowodowe.
Według skarżącego ocenna przesłanka potrzeby udziału prawnika nadmiernie ogranicza dostęp osoby ubogiej do profesjonalnej pomocy i różnicuje jej sytuację względem osób zamożnych. Zarzuca jej niedookreśloność, pozostawienie zbyt szerokiego zakresu decyzji sądowi oraz naruszenie równości i prawa do sądu.
W odniesieniu do referendarzy skarżący twierdzi, że ocena złożoności sprawy i rozeznania strony powinna należeć wyłącznie do sądu. Kwestionuje również model kontroli, który nie zapewnia dwóch instancji sądowych po orzeczeniu referendarza. Powołuje w tym zakresie między innymi art. 45 ust. 1, art. 78 i art. 176 ust. 1 Konstytucji.
Zapowiedzianemu składowi przewodniczy Zbigniew Jędrzejewski, a sprawozdawcą jest Piotr Pszczółkowski. Pozostali sędziowie to Krystyna Pawłowicz, Stanisław Piotrowicz i Michał Warciński.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/11488-orzekanie-przez-referendarza-sadowego-w-przedmiocie-ustanowienia-w-postepowaniu-cywilnym-pelnomocnika-z-urzedu. Data dodania i pozyskania: 2021-04-14. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.