Komunikat – Pięciokrotna opłata od skargi na orzeczenie KIO narusza prawo do sądu (SK 9/17)

2 grudnia 2020 r. TK jednogłośnie uznał art. 34 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych za niekonstytucyjny przez ustanowienie nieproporcjonalnie wysokiej opłaty stałej. Wyrok SK 9/17 wskazuje naruszenie art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 77 ust. 2 Konstytucji; pozostałą część postępowania umorzono.

Kontrolowany przepis określał opłatę od skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej jako pięciokrotność wpisu wniesionego od odwołania. TK uznał, że taka konstrukcja tworzy nadmierną ekonomiczną barierę sądowej ochrony praw uczestników zamówień publicznych.

Trybunał nie zakwestionował samej odpłatności postępowań. Koszty mogą wspierać finansowanie wymiaru sprawiedliwości i przeciwdziałać oczywiście bezzasadnym sporom, lecz powinny pozostawać w racjonalnym związku z przedmiotem sprawy oraz korzyściami możliwymi do uzyskania przez skarżącego.

Zdaniem TK nadmierna opłata może skłaniać przedsiębiorcę do rezygnacji z uzasadnionej skargi. Argument szybkości postępowania o zamówienie publiczne nie usprawiedliwia poświęcenia istoty prawa do sądu, tym bardziej że sama skarga na rozstrzygnięcie KIO nie wyłącza możliwości zawarcia umowy.

Trybunał uwzględnił również praktyczne ograniczenia zwolnienia przedsiębiorcy od kosztów sądowych. Wskazał, że restrykcyjne stosowanie tych przepisów nie równoważy skutecznie bariery wynikającej z wysokości opłaty.

W komunikacie odnotowano zaplanowaną od 1 stycznia 2021 r. zmianę stawki na trzykrotność wpisu. Jest to informacja o przyszłym rozwiązaniu ustawowym przywołanym przez TK; merytoryczne rozstrzygnięcie dotyczyło kontrolowanej pięciokrotności, a nie konstytucyjności nowej stawki.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/11342-oplata-stala-od-skargi-na-orzeczenie-krajowej-izby-odwolawczej. Data dodania i pozyskania: 2020-12-03. Opracowanie.

Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.