Komunikat – TK uznał przesłankę dotyczącą stanu zdrowia płodu za niekonstytucyjną (K 1/20)

22 października 2020 r. TK wydał wyrok K 1/20, uznając art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu rodziny za niezgodny z art. 38 w związku z art. 30 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Chodzi o przesłankę przerwania ciąży opartą na dużym prawdopodobieństwie ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu.

Wyrok zapadł większością głosów. Zdania odrębne zgłosili Leon Kieres i Piotr Pszczółkowski. W pozostałym zakresie postępowanie umorzono; TK ograniczył merytoryczną kontrolę do wskazanej przesłanki, uznając, że rozstrzygnięcie jej konstytucyjności nie wymaga osobnej oceny granicy czasowej zabiegu.

W argumentacji przedstawionej w komunikacie Trybunał przyjął, że konstytucyjna ochrona życia obejmuje także okres prenatalny, a jej podstawę łączył z przyrodzoną godnością człowieka. Odwołał się do wcześniejszego orzecznictwa i uznał, że ograniczenie ochrony życia wymaga szczególnie silnego uzasadnienia.

Według TK ocena konfliktu dóbr wymaga wskazania po stronie innych osób dobra odpowiadającego randze dobra poświęcanego. Trybunał stwierdził, że sam stan zdrowia płodu nie stanowi wystarczającej podstawy do ograniczenia prawnej ochrony jego życia w sposób przewidziany w kontrolowanym przepisie.

TK odróżnił tę przesłankę od sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia kobiety ciężarnej, uregulowanej odrębnie w art. 4a ust. 1 pkt 1. Rozstrzygnięcie dotyczy pkt 2; nie usuwa z ustawy odrębnej przesłanki związanej z takim zagrożeniem.

Trybunał wskazał ustawodawcy obowiązek dostosowania prawa oraz sprawdzenia, czy system pomocy matce przed i po urodzeniu dziecka jest wystarczający. W jego ocenie ciężar opieki nad dzieckiem ciężko chorym lub z niepełnosprawnością nie powinien spoczywać wyłącznie na matce, lecz wymaga wsparcia władz publicznych i społeczeństwa.

Komunikat przedstawia motywy ogłoszonego rozstrzygnięcia. Sprawę rozpoznano w pełnym składzie pod przewodnictwem Julii Przyłębskiej, ze sprawozdaniem Justyna Piskorskiego.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/11299-planowanie-rodziny-ochrona-plodu-ludzkiego-i-warunki-dopuszczalnosci-przerywania-ciazy. Data dodania i pozyskania: 2020-10-23. Opracowanie.

Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/close-up-photo-of-a-stethoscope-40568/. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.