Wyrok – Zmiana ustaleń faktycznych przy rozpoznawaniu apelacji (SK 8/02)

Spór o zwrot stypendium stał się podstawą skargi konstytucyjnej Waldemara Grędy dotyczącej uprawnień sądu odwoławczego. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał ją na rozprawie 11 marca 2003 r. Skarżący podważał przepisy Kodeksu postępowania cywilnego pozwalające, w jego ocenie, zastąpić ustalenia korzystne dla pozwanego ustaleniami niekorzystnymi bez przeprowadzenia dalszych dowodów.

W sprawie o zapłatę na rzecz KGHM „Polska Miedź” S.A. sąd odwoławczy zaakceptował zarzut błędnego przyjęcia, że stypendysta został skreślony z listy studentów. Oddalił jednak apelację, przyjmując inną podstawę zwrotu pieniędzy: powtarzanie roku. Waldemar Gręda zarzucił takiemu sposobowi rozpoznania sprawy naruszenie zaufania do władzy sądowniczej i pozbawienie możliwości obrony przed nowymi ustaleniami. Kwestionował również brak możliwości ich zaskarżenia.

TK orzekł, że art. 382 Kodeksu postępowania cywilnego jest zgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 32 ust. 1, art. 78 i art. 176 ust. 1 Konstytucji. Z kolei art. 385 Kodeksu postępowania cywilnego nie jest niezgodny z art. 2 i art. 78 Konstytucji. W odniesieniu do art. 384 tego kodeksu Trybunał umorzył postępowanie, ponieważ wydanie orzeczenia było niedopuszczalne.

Pracami składu kierowała Ewa Łętowska, a sprawę referował Wiesław Johann. W rozprawie uczestniczyli skarżący, Sejm i Prokurator Generalny.

Sentencja

Sygn. akt SK 8/02

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 11 marca 2003 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Ewa Łętowska – przewodniczący
Wiesław Johann – sprawozdawca
Jerzy Stępień
Mirosław Wyrzykowski
Bohdan Zdziennicki,

protokolant: Dorota Raczkowska,

po rozpoznaniu, z udziałem skarżącego oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 11 marca 2003 r., skargi konstytucyjnej Waldemara Grędy o zbadanie zgodności:
a) art. 382 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), rozumianego jako upoważniający sąd odwoławczy do zmiany korzystnych dla pozwanego ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę wydania wyroku sądu pierwszej instancji, bez przeprowadzania dalszego postępowania dowodowego, uzasadniającego przeciwne, samodzielne ustalenia, a także w zakresie w jakim wyłącza zasadę bezstronności z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 32 ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 78, z art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
b) art. 384 ustawy powołanej w punkcie a) w zakresie w jakim zakaz reformationis in peius nie obejmuje przedmiotowo – w postępowaniu apelacyjnym, toczącym się na skutek wyłącznie apelacji pozwanego – korzystnych dla pozwanego ustaleń sądu pierwszej instancji i upoważnia sąd odwoławczy do zmiany korzystnego dla pozwanego ustalenia sądu pierwszej instancji na ustalenie niekorzystne z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 32 ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 78, z art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
c) art. 385 ustawy powołanej w punkcie a) w zakresie w jakim w pojęciu bezzasadności apelacji mieści się przypadek stwierdzenia przez sąd apelacyjny błędu w istotnych ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia z art. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

orzeka:

1. Art. 382 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z 1965 r. Nr 15, poz. 113, z 1974 r. Nr 27, poz. 157 i Nr 39, poz. 231, z 1975 r. Nr 45, poz. 234, z 1982 r. Nr 11, poz. 82 i Nr 30, poz. 210, z 1983 r. Nr 5, poz. 33, z 1984 r. Nr 45, poz. 241 i 242, z 1985 r. Nr 20, poz. 86, z 1987 r. Nr 21, poz. 123, z 1988 r. Nr 41, poz. 324, z 1989 r. Nr 4, poz. 21 i Nr 33, poz. 175, z 1990 r. Nr 14, poz. 88, Nr 34, poz. 198, Nr 53, poz. 306, Nr 55, poz. 318 i Nr 79, poz. 464, z 1991 r. Nr 7, poz. 24, Nr 22, poz. 92 i Nr 115, poz. 496, z 1993 r. Nr 12, poz. 53, z 1994 r. Nr 105, poz. 509, z 1995 r. Nr 83, poz. 417, z 1996 r. Nr 24, poz. 110, Nr 43, poz. 189, Nr 73, poz. 350 i Nr 149, poz. 703, z 1997 r. Nr 43, poz. 270, Nr 54, poz. 348, Nr 75, poz. 471, Nr 102, poz. 643, Nr 117, poz. 752, Nr 121, poz. 769 i 770, Nr 133, poz. 882, Nr 139, poz. 934, Nr 140, poz. 940 i Nr 141, poz. 944, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 757, z 1999 r. Nr 52, poz. 532, z 2000 r. Nr 22, poz. 269 i 271, Nr 48, poz. 552 i 554, Nr 55, poz. 665, Nr 73, poz. 852, Nr 94, poz. 1037, Nr 114, poz. 1191 i 1193 i Nr 122, poz. 1314, 1319 i 1322, z 2001 r. Nr 4, poz. 27, Nr 49, poz. 508, Nr 63, poz. 635, Nr 98, poz. 1069, 1070 i 1071, Nr 123, poz. 1353, Nr 125, poz. 1368 i Nr 138, poz. 1546 oraz z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 26, poz. 265, Nr 74, poz. 676, Nr 84, poz. 764, Nr 126, poz. 1069 i 1070 i Nr 129, poz. 1102) jest zgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 i nie jest niezgodny z art. 32 ust. 1, art. 78 i art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Art. 385 ustawy powołanej w punkcie 1 nie jest niezgodny z art. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto p o s t a n a w i a:

na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638 oraz z 2001 r. Nr 98, poz. 1070) umorzyć postępowanie w zakresie art. 384 ustawy powołanej w punkcie 1 z powodu niedopuszczalności wydania orzeczenia.

Ewa Łętowska
Wiesław Johann	Jerzy Stępień
Mirosław Wyrzykowski	Bohdan Zdziennicki

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/5502-uprawnienia-sadu-odwolawczego oraz https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/4422-uprawnienia-sadu-odwolawczego. Data dodania i pozyskania: 2003-03-11. Dostosowano formatowanie.