Komunikat – TK zakwestionował limity rekompensat zabużańskich (K 2/04)
Sztywny pułap 50 tys. zł oraz ograniczenie zaliczenia do 15% wartości utraconych nieruchomości TK ocenił jako arbitralne i niewystarczająco uzasadnione. Rozstrzygnięcie z 15 grudnia 2004 r., wydane na wniosek grupy posłów, dotyczyło rekompensat za mienie pozostawione poza granicami Polski. Trybunał zakwestionował część przepisów, nie podzielając zarzutu niekonstytucyjności całej ustawy.
TK wskazał, że państwo może dostosowywać wysokość kompensacji do swoich możliwości i innych wartości konstytucyjnych. Nie usprawiedliwia to jednak jednakowego limitu kwotowego, pomijającego zróżnicowanie sytuacji uprawnionych. Art. 3 ust. 2 ustawy o prawie do zaliczenia i art. 53 ust. 3 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji naruszyły art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji; nie są natomiast niezgodne z art. 21 ust. 2. TK wyznaczył ich utratę mocy na 30 kwietnia 2005 r.
Wymóg zamieszkiwania stale w Polsce od wejścia ustawy w życie Trybunał uznał za wprowadzony bez dostatecznego uzasadnienia. Niekonstytucyjność objęła art. 2 ust. 1 pkt 3 oraz stosowną część ust. 2 w odniesieniu do art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji, przy braku niezgodności z art. 21 i art. 52 ust. 1. Sam warunek obywatelstwa polskiego przeszedł kontrolę; TK powiązał go ze zobowiązaniami wynikającymi z umów republikańskich.
Trybunał zakwestionował także art. 2 ust. 4 i art. 16 w części wyłączającej osoby, które uzyskały tylko częściową rekompensatę, niższą niż należne zaliczenie. Stwierdził naruszenie art. 2 i art. 32 w związku z art. 64 ust. 1 i 2, bez niezgodności z art. 21 ust. 2 Konstytucji. Uznał, że rozwiązanie krzywdzi osoby, które wcześniej podjęły działania w celu realizacji uprawnień.
Za sprzeczny z art. 2 Konstytucji uznany został również wymóg dotyczący pełnoletności świadków w chwili zawierania umów republikańskich, zawarty w art. 5 ust. 2 pkt 2 lit. a; TK nie stwierdził jego niezgodności z art. 32. Art. 9 ust. 2 oraz art. 15 w zakresie postępowania przed wydaniem decyzji o zaliczeniu uznał za zgodne z art. 2 Konstytucji.
Prezes TK Marek Safjan przewodniczył rozprawie, a Marian Grzybowski był sprawozdawcą.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/4379-mienie-zabuzanskie oraz https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/5487-mienie-zabuzanskie. Data dodania i pozyskania: 2004-12-15. Opracowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „29 marca 2004 roku – Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego” (2004-03-29). Fot. Mariusz Bobinski. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6461-29-marca-2004-roku-zgromadzenie-ogolne-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego.