Wyrok – Niewykonalne warunki uzyskania świadczeń przedemerytalnych (K 19/02)
Dwa warunki ograniczające dostęp do świadczeń przedemerytalnych TK uznał 30 marca 2005 r. za sprzeczne z art. 2 Konstytucji. Wyrok zapadł w sprawie połączonych wniosków grupy posłów, NSZZ „Solidarność”, OPZZ, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rady Powiatu Bydgoskiego i Rady Gminy Kochanowice. Kontrola dotyczyła zmian wprowadzonych ustawą z 17 grudnia 2001 r.
Pierwsze rozstrzygnięcie objęło art. 3 pkt 14 lit. f nowelizacji, nadający brzmienie pierwszemu zdaniu art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. TK zakwestionował fragment wymagający, aby byli pracownicy państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej mieli status bezrobotnego 7 listopada 2001 r. Drugie rozstrzygnięcie dotyczyło art. 11 ust. 2 nowelizacji: za niekonstytucyjny uznano warunek rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, który wykluczał ze starych zasad osoby spełniające przed wejściem ustawy pozostałe wymagania do świadczenia.
Pozostałe postępowanie umorzono z powodu utraty mocy przez zaskarżone regulacje. Obejmowało ono pozostałe zarzuty wobec zmian w art. 3 nowelizacji, nieuwzględnianie zatrudnienia w Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa przy ustalaniu stażu, dalszy zakres art. 37k ust. 9 i 10 oraz art. 37n ust. 2 pkt 3. Wnioski powoływały, zależnie od zarzutu, art. 2, art. 7, art. 32 i art. 67 ust. 2 Konstytucji. Rzecznik wiązał wymóg wcześniejszej rejestracji z ochroną praw nabytych i odpowiednim okresem dostosowawczym.
Przewodniczącym był Adam Jamróz, a sprawozdawcą Marek Mazurkiewicz. W składzie orzekali również Teresa Dębowska-Romanowska, Ewa Łętowska i Jerzy Stępień.
Sentencja
Sygn. akt K 19/02
W Y R O K
w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Warszawa, dnia 30 marca 2005 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Adam Jamróz – przewodniczący
Teresa Dębowska-Romanowska
Ewa Łętowska
Marek Mazurkiewicz – sprawozdawca
Jerzy Stępień,
protokolant: Krzysztof Zalecki,
po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawców oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 30 marca 2005 r.:
1) wniosku grupy posłów o zbadanie zgodności art. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) z art. 2 Konstytucji,
2) wniosku Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” o zbadanie zgodności art. 3 pkt 1, pkt 4 lit. b, pkt 6 lit. a, pkt 7, pkt 9, pkt 11-13, pkt 14 lit. b, d, e, pkt 15-18, pkt 19 lit. a ustawy wymienionej w punkcie 1 z art. 2, art. 7 oraz art. 67 ust. 2 Konstytucji,
3) wniosku Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych o zbadanie zgodności art. 3 pkt 15 ustawy wymienionej w punkcie 1 z art. 2 Konstytucji,
4) wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności:
a) art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) w brzmieniu ustalonym przez art. 3 pkt 14 lit. f ustawy wymienionej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepis ten uzależnia prawo do świadczenia przedemerytalnego pracowników byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej od posiadania w dniu 7 listopada 2001 r. statusu bezrobotnego, z art. 32 w związku z art. 2 Konstytucji,
b) art. 37k ust. 9 pkt 3 ustawy wymienionej w punkcie 4a w zakresie, w jakim wyłącza zaliczenie okresu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa z okresu pracy, od którego uzależnione jest prawo do świadczenia przedemerytalnego, z art. 32 w związku z art. 2 Konstytucji,
c) art. 11 ust. 2 ustawy wymienionej w punkcie 1 w zakresie, w jakim wyłącza z możliwości nabycia prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy przed dniem 1 stycznia 2002 r., z zasadą ochrony praw nabytych oraz nakazem dochowania odpowiedniej vacatio legis wynikającymi z art. 2 Konstytucji,
5) wniosku Rady Powiatu Bydgoskiego o zbadanie zgodności art. 37k ust. 9 i 10 ustawy wymienionej w punkcie 4a, w brzmieniu ustalonym przez art. 3 pkt 14 lit. f i g ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793), z art. 2 i art. 32 Konstytucji,
6) wniosku Rady Gminy Kochanowice o zbadanie zgodności art. 37n ust. 2 pkt 3 ustawy wymienionej w punkcie 4a z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji,
o r z e k a:
1. Art. 3 pkt 14 lit. f ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) ustalający nowe brzmienie art. 37k ust. 9 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514, Nr 90, poz. 844, Nr 122, poz. 1143, Nr 128, poz. 1176, Nr 135, poz. 1268, Nr 137, poz. 1302, Nr 142, poz. 1380, Nr 166, poz. 1608, Nr 203, poz. 1966, Nr 210, poz. 2036 i 2037, Nr 223, poz. 2217 i Nr 228, poz. 2255 oraz z 2004 r. Nr 64, poz. 593, Nr 69, poz. 624 i Nr 96, poz. 959) w części, w jakiej zawiera zwrot: „w dniu 7 listopada 2001 r.”, uzależniający prawo do świadczenia przedemerytalnego pracowników byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej od posiadania w tym dniu statusu bezrobotnego, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Art. 11 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 2001 r. powołanej w punkcie 1 w części, w jakiej zawiera zwrot: „zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i”, wyłączający nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji.
Ponadto p o s t a n a w i a:
na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638 oraz z 2001 r. Nr 98, poz. 1070) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie z uwagi na utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów.
| Adam Jamróz | ||
| Teresa Dębowska-Romanowska | Ewa Łętowska | |
| Marek Mazurkiewicz | Jerzy Stępień |
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/5319-uzyskiwanie-swiadczen-przedemerytalnych. Data dodania i pozyskania: 2005-03-30. Dostosowano formatowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „29 marca 2004 roku – Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego” (2004-03-29). Fot. Mariusz Bobinski. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6461-29-marca-2004-roku-zgromadzenie-ogolne-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego.