Komunikat – Gwarancje niezależności asesorów i skutki wyroku TK (SK 7/06)

Ustrój organu rozpoznającego sprawę jest elementem prawa do sądu — podkreślił TK w rozstrzygnięciu z 24 października 2007 r. Po rozpoznaniu w pełnym składzie skarg Józefa W. i spółki AD Drągowski zakwestionował art. 135 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych, pozwalający ministrowi sprawiedliwości powierzać asesorom czynności sędziowskie. Wzorcem był art. 45 ust. 1 Konstytucji.

TK wskazał, że upoważnienie ujęto szeroko, bez ograniczenia do wyjątkowych sytuacji i bez limitu udziału asesorów w orzekaniu w danym sądzie. Ustawa nie gwarantuje minimalnego okresu zatrudnienia ani powierzenia funkcji. Zdaniem Trybunału uzależnia to sytuację zawodową asesora od ministra i kolegium sądu okręgowego. Procedura nie przewiduje też kontroli KRS nad powierzeniem czynności sędziowskich.

Za istotny brak gwarancji TK uznał zasady odwołania asesora. Ustawa nie traktuje zwolnienia jako wyjątku, nie określa precyzyjnie jego podstaw, a decyzję pozostawia ministrowi zamiast sądowi. W ocenie Trybunału takie rozwiązanie nie zapewnia wymaganej niezależności od organów pozasądowych.

Utratę mocy przepisu odroczono o osiemnaście miesięcy od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. TK wyjaśnił, że natychmiastowe odsunięcie asesorów poważnie zmniejszyłoby liczbę orzekających osób, utrudniło działanie sądów i groziło przewlekłością. Sam skutek wyroku mógłby wówczas prowadzić do naruszeń Konstytucji.

Trybunał wykluczył wzruszanie czynności asesorów na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji. Podkreślił, że wada ustrojowa nie przesądza o wadliwości treści poszczególnych rozstrzygnięć ani procedury ich wydania, a prawomocność wymaga ochrony. Kontrolę art. 135 § 5 i 6 oraz art. 136 § 2 umorzono jako niedopuszczalną; pozostałą część postępowania umorzono jako zbędną.

W pracach nad sprawą funkcje sprawozdawcze pełnili wiceprezes TK Janusz Niemcewicz i sędzia TK Ewa Łętowska jako współsprawozdawca. Pełnemu składowi przewodniczył prezes TK Jerzy Stępień.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/3562-instytucjonalne-usytuowanie-urzedu-asesora-w-polskim-wymiarze-sprawiedliwosci oraz https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/5135-instytucjonalne-usytuowanie-urzedu-asesora-w-polskim-wymiarze-sprawiedliwosci. Data dodania i pozyskania: 2007-10-24. Opracowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „4 listopada 2006 roku – Nominacje w Pałacu Prezydenckim” (2006-11-04). Fot. Jan Bogacz. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6439-4-listopada-2006-roku-nominacje-w-palacu-prezydenckim.