Wyrok – Świadczenie pielęgnacyjne w spokrewnionej rodzinie zastępczej (P 41/07)
TK zakwestionował wyłączenie spokrewnionych rodzin zastępczych z dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego. W wyroku z 22 lipca 2008 r. odpowiedział na pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku dotyczące opieki nad niepełnosprawnym małoletnim oraz utraty świadczenia przez dotychczasowych uprawnionych.
Pierwszy punkt objął art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. TK stwierdził niezgodność z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji w zakresie wyłączającym opiekuna, który rezygnuje z zarobkowania dla koniecznej opieki nad niepełnosprawnym, niepełnoletnim krewnym niebędącym jego dzieckiem, tworzy dla niego spokrewnioną rodzinę zastępczą i jest zobowiązany do alimentacji. Jednocześnie orzekł, że tak oceniana regulacja nie jest niezgodna z art. 20 i art. 23 Konwencji o prawach dziecka.
W drugim punkcie zakwestionowano art. 58 ust. 1 tej samej ustawy. Rozstrzygnięcie dotyczy odmowy świadczenia po 31 sierpnia 2005 r. osobie tworzącej spokrewnioną rodzinę zastępczą, która do wejścia w życie ustawy pobierała zasiłek stały. TK uznał to rozwiązanie za sprzeczne z art. 2 i art. 18 Konstytucji.
Składowi przewodniczył Marek Kotlinowski. Mirosław Granat, który był sprawozdawcą, zgłosił zdanie odrębne do drugiego punktu wyroku. Orzekali także Zbigniew Cieślak, Teresa Liszcz i Andrzej Rzepliński.
Sentencja
Sygn. akt P 41/07
W Y R O K
w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Warszawa, dnia 22 lipca 2008 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Marek Kotlinowski – przewodniczący
Zbigniew Cieślak
Mirosław Granat – sprawozdawca
Teresa Liszcz
Andrzej Rzepliński,
protokolant: Krzysztof Zalecki,
po rozpoznaniu, z udziałem Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 22 lipca 2008 r., pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, czy:
1) art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, od którego odprowadza się składkę na ubezpieczenie społeczne, osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad innym niż jej dziecko, niepełnosprawnym, niepełnoletnim członkiem rodziny, dla którego stanowi rodzinę zastępczą spokrewnioną i wobec którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny, jest zgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz art. 20 i art. 23 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526, ze zm.),
2) art. 58 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pozbawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobę otrzymującą zasiłek stały na podstawie przepisów o pomocy społecznej do dnia wejścia w życie tej ustawy, w związku z pielęgnacją dziecka, o którym mowa w art. 58 ust. 1 tej ustawy, i spełniającą warunki określone w dotychczasowych przepisach, po 31 sierpnia 2005 r., jest zgodny z art. 2 i art. 18 Konstytucji,
o r z e k a:
1. Art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 i Nr 222, poz. 1630, z 2007 r. Nr 64, poz. 427, Nr 105, poz. 720, Nr 109, poz. 747, Nr 192, poz. 1378 i Nr 200, poz. 1446 oraz z 2008 r. Nr 70, poz. 416) w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad innym niż jej dziecko, niepełnosprawnym, niepełnoletnim członkiem rodziny, dla którego stanowi rodzinę zastępczą spokrewnioną i wobec którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 20 i art. 23 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11).
2. Art. 58 ust. 1 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po dniu 31 sierpnia 2005 r. osobie ustanowionej rodziną zastępczą spokrewnioną i otrzymującą do dnia wejścia w życie ustawy z 28 listopada 2003 r. powołanej w punkcie 1 zasiłek stały, jest niezgodny z art. 2 i art. 18 Konstytucji.
| Marek Kotlinowski | ||
| Zbigniew Cieślak | Mirosław Granat (votum separatum do pkt 2 wyroku) | |
| Teresa Liszcz | Andrzej Rzepliński |
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/5051-prawo-do-swiadczenia-pielegnacyjnego-w-zwiazku-ze-sprawowaniem-opieki-nad-innym-niz-dziecko-pe. Data dodania i pozyskania: 2008-07-22. Dostosowano formatowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „4 listopada 2006 roku – Nominacje w Pałacu Prezydenckim” (2006-11-04). Fot. Jan Bogacz. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6439-4-listopada-2006-roku-nominacje-w-palacu-prezydenckim.