Wyrok – Warunki wykupu mieszkań i sankcje wobec zarządów spółdzielni (P 16/08)

TK zakwestionował warunki przenoszenia własności lokali spółdzielczych, terminy zawarcia umów oraz sankcje za niewykonanie tych obowiązków. Wyrok z 17 grudnia 2008 r. zapadł po łącznym rozpoznaniu pytań prawnych Sądu Rejonowego Sądu Grodzkiego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi. Przewodniczył Bohdan Zdziennicki, sprawozdawcą była Ewa Łętowska, a współsprawozdawcą Marek Kotlinowski.

W punktach 1 i 2 TK stwierdził naruszenie art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 21 ust. 2 Konstytucji przez art. 12 ust. 1 i art. 17¹⁴ ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Rozstrzygnięcie dotyczy obowiązku przeniesienia własności po samych spłatach wymienionych odpowiednio w pkt 1–3 oraz pkt 1 i 2 tych przepisów. W punktach 3 i 4 uznano za sprzeczne z art. 2 Konstytucji regulacje terminów: art. 12 ust. 1¹ i art. 17¹⁴ ust. 1¹ tej ustawy oraz art. 8 ust. 1 nowelizacji z 14 czerwca 2007 r. W punkcie 5 zakwestionowano przepis ustawy przewidujący karę za dopuszczenie do niezawarcia umowy przenoszącej własność, a w punkcie 6 — art. 8 ust. 2 nowelizacji. Oba naruszają art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Utratę mocy regulacji objętych punktami 1–4 odroczono o dwanaście miesięcy od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. W pozostałej części postępowanie umorzono; pytania obejmowały także kontrolę warunków wykupu według art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz dalsze wzorce ochrony własności z art. 64 i art. 21 Konstytucji, w tym przy przepisach karnych.

Zdania odrębne do części I zgłosili: Zbigniew Cieślak i Marek Kotlinowski do punktów 1–6, Maria Gintowt-Jankowicz do punktów 1–2 oraz Mirosław Granat i Teresa Liszcz do punktów 1–4. Części II sprzeciwili się w zdaniach odrębnych Bohdan Zdziennicki, Ewa Łętowska, Janusz Niemcewicz i Mirosław Wyrzykowski.

Sentencja

Sygn. akt P 16/08

W Y R O K
w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Warszawa, dnia 17 grudnia 2008 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Bohdan Zdziennicki – przewodniczący
Stanisław Biernat
Zbigniew Cieślak
Maria Gintowt-Jankowicz
Mirosław Granat
Marian Grzybowski
Wojciech Hermeliński
Adam Jamróz
Marek Kotlinowski – współsprawozdawca 
Teresa Liszcz
Ewa Łętowska – sprawozdawca 
Janusz Niemcewicz
Andrzej Rzepliński
Mirosław Wyrzykowski,

protokolant: Krzysztof Zalecki,

po rozpoznaniu, z udziałem sądów przedstawiających pytania prawne oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r., połączonych pytań prawnych:

1) Sądu Rejonowego Sądu Grodzkiego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, czy: 
a) art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach  mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116, ze zm.) w zakresie, w jakim zobowiązuje spółdzielnię do zawarcia umowy przeniesienia własności lokalu po dokonaniu przez członka spółdzielni wyłącznie spłat, o których mowa w jego pkt 1-3, jest zgodny z art. 64 w związku z art. 21 Konstytucji oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175),
b) art. 12 ust. 11 ustawy powołanej w punkcie 1a jest zgodny z art. 2 Konstytucji,

2) Sądu Rejonowego Sądu Grodzkiego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, czy: 
a) art. 12 ust. 1 ustawy powołanej w punkcie 1a w zakresie, w jakim zobowiązuje spółdzielnię do zawarcia umowy przeniesienia własności lokalu po dokonaniu przez członka spółdzielni wyłącznie spłat, o których mowa w jego pkt 1-3 oraz art. 1714 ust. 1 ustawy powołanej w punkcie 1a w zakresie, w jakim zobowiązuje spółdzielnię mieszkaniową do zawarcia umowy przeniesienia własności lokalu po dokonaniu przez członka spółdzielni wyłącznie spłat, o których mowa w jego pkt 1-2, są zgodne z art. 64 w związku z art. 21 Konstytucji oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,
b) art. 12 ust. 11 i art. 1714 ust. 11 ustawy powołanej w punkcie 1a oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 873) są zgodne z art. 2 Konstytucji,
c) art. 272 ustawy powołanej w punkcie 1a oraz art. 8 ust. 2 ustawy powołanej w punkcie 2b, jako normy sankcjonujące naruszenie nakazu zawartego w art. 12 ust. 1 i art. 1714 ust. 1 ustawy powołanej w punkcie 1a oraz art. 8 ust. 1 ustawy powołanej w punkcie 2b, są zgodne z art. 31 ust. 3 w związku z art. 64 ust. 3 i art. 21 Konstytucji,

o r z e k a:

I

1. Art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116, z 2004 r. Nr 19, poz. 177 i Nr 63, poz. 591, z 2005 r. Nr 72, poz. 643, Nr 122, poz. 1024, Nr 167, poz. 1398 i Nr 260, poz. 2184, z 2006 r. Nr 165, poz. 1180 oraz z 2007 r. Nr 125, poz. 873) w zakresie, w jakim zobowiązuje spółdzielnię do zawarcia umowy przeniesienia własności lokalu po dokonaniu przez członka spółdzielni wyłącznie spłat, o których mowa w pkt 1-3 tego przepisu, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Art. 1714 ust. 1 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim zobowiązuje spółdzielnię do zawarcia umowy przeniesienia własności lokalu po dokonaniu przez członka spółdzielni lub osobę niebędącą członkiem spółdzielni wyłącznie spłat, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 21 ust. 2 Konstytucji.

3. Art. 12 ust. 11 i art. 1714 ust. 11 ustawy powołanej w punkcie 1 są niezgodne z art. 2 Konstytucji.

4. Art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 125, poz. 873) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji.

5. Art. 272 ustawy powołanej w punkcie 1 jest niezgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji.

6. Art. 8 ust. 2 ustawy powołanej w punkcie 4 jest niezgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji.

II

Przepisy wymienione w części I w punktach 1-4 wyroku tracą moc obowiązującą z upływem 12 (dwunastu) miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Ponadto p o s t a n a w i a:

na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 oraz z 2005 r. Nr 169, poz. 1417) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.

	Bohdan Zdziennicki – votum separatum do części II wyroku
Stanisław Biernat		Zbigniew Cieślak  – zdanie odrębne do pkt 1-6
Maria Gintowt-Jankowicz – votum separatum (cz. I pkt 1-2)		Mirosław Granat – zdanie odrębne cz. I pkt 1-4
Marian Grzybowski		Wojciech Hermeliński
Adam Jamróz		Marek Kotlinowski  – votum separatum cz. I pkt 1-6
Teresa Liszcz  – votum separatum do cz. I pkt 1-4		Ewa Łętowska  – votum separatum cz. II wyroku
Janusz Niemcewicz  – zdanie odrębne od cz. II wyroku		Andrzej Rzepliński
	Mirosław Wyrzykowski  – zdanie odrębne od cz. II wyroku

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/5090-zasady-zawierania-umow-przez-spoldzielnie-mieszkaniowe-o-przeniesienie-wlasnosci-lokalu oraz https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/3454-zasady-zawierania-umow-przez-spoldzielnie-mieszkaniowe-o-przeniesienie-wlasnosci-lokalu. Data dodania i pozyskania: 2008-12-17. Dostosowano formatowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „4 listopada 2006 roku – Nominacje w Pałacu Prezydenckim” (2006-11-04). Fot. Jan Bogacz. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6439-4-listopada-2006-roku-nominacje-w-palacu-prezydenckim.