Komunikat – Nierówna ochrona płatnika przy zwrocie składek (P 29/08)

Płatnik nie może tracić możliwości odzyskania nienależnej składki tylko dlatego, że postępowanie trwa długo mimo prawidłowego dochodzenia zwrotu — wskazał TK w wyroku z 26 maja 2010 r. Trybunał uznał art. 24 ust. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za niezgodny z art. 32 w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Pytanie Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał na rozprawie 20 maja 2010 r.

Sąd zakwestionował pięcioletni termin na zwrot nadpłaty wobec dziesięciu lat, którymi dysponował ZUS przy dochodzeniu składek. TK wyjaśnił, że od 8 maja 2008 r. termin dla płatnika również wynosi dziesięć lat. Wcześniejsze brzmienie nadal jednak znajduje zastosowanie w rozpatrywanej sprawie na podstawie regulacji przejściowej. Pozostaje też problem braku możliwości przerwania lub zawieszenia biegu terminu zwrotu.

Trybunał uznał ZUS i płatnika za podmioty podobne w zakresie wzajemnego rozliczania należności. Nie dostrzegł uzasadnienia dla różnej długości terminów. Dodatkowo zakwestionował konstrukcję, w której postępowanie dotyczące samego obowiązku składkowego może trwać dłużej niż czas na odzyskanie wpłaty. Nawet korzystne rozstrzygnięcie sporu może wtedy nie pozwolić płatnikowi otrzymać pieniędzy.

TK wskazał, że składki nienależne są co do zasady zaliczane na inne zobowiązania płatnika, a na jego wniosek podlegają zwrotowi. Gdy nie ma zaległości do rozliczenia, zwrot może być jedynym sposobem odzyskania środków. Wygaśnięcie możliwości jego żądania czyni wówczas ochronę majątkową pozorną i różnicuje również sytuację samych płatników.

Rozprawie przewodniczył prezes TK Bohdan Zdziennicki, a sprawozdawcą był Andrzej Rzepliński.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/2763-zwrot-nadplaconych-skladek. Data dodania i pozyskania: 2010-05-26. Opracowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.