Komunikat – Wysłuchanie dziecka a prawnie wiążąca zgoda na leczenie (K 16/10)
Obowiązek poznania zdania dziecka nie oznacza konieczności nadania mu bezpośredniej mocy prawnej — przyjął TK w sprawie zgody małoletniego na leczenie. Wyrok z 11 października 2011 r. zapadł po rozpoznaniu wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, który kwestionował sztywną granicę 16 lat.
Trybunał potwierdził zgodność zaskarżonych części art. 22 ust. 4 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, art. 32 ust. 5 i 6 oraz art. 34 ust. 4 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, a także art. 17 ust. 1 i 3 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Wzorcami były art. 41 ust. 1 i art. 47, powiązane z art. 48 ust. 1 zdanie drugie i art. 72 ust. 3 Konstytucji oraz art. 12 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka.
Według TK standard konstytucyjny wymaga wysłuchania małoletniego i rozważenia jego stanowiska z uwzględnieniem dojrzałości, ale nie wyznacza dolnego wieku prawnie skutecznej zgody. Ustawodawca może stosować granice wieku. Trybunał wskazał, że indywidualne badanie rozwoju każdego pacjenta wymagałoby odpowiednich służb i mogłoby opóźniać pomoc, natomiast pozostawienie takiej oceny swobodnej decyzji personelu mogłoby rodzić inne zagrożenia dla praw pacjenta.
TK odróżnił typowe leczenie od szczególnych sytuacji, takich jak pobranie szpiku czy eksperyment medyczny, w których ustawodawca szerzej uwzględnia decyzję dziecka. Uznał, że odmienność tych regulacji ma racjonalne podstawy i nie wymaga ich przenoszenia na wszystkie świadczenia. Przewodniczył Mirosław Granat; sprawozdawcą była Małgorzata Pyziak-Szafnicka.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/2643-wyrazenie-zgody-na-leczenie-przez-osobe-maloletnia. Data dodania i pozyskania: 2011-10-11. Opracowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.