Komunikat – TK rozstrzygnął spór o Kodeks wyborczy (K 9/11)

Głosowanie przez pełnomocnika i korespondencyjnie przeszło kontrolę TK, natomiast część zasad organizacji wyborów i prowadzenia kampanii została zakwestionowana. Wyrok z 20 lipca 2011 r. zapadł po rozpoznaniu 14 lipca 2011 r. wniosku grupy posłów. Trybunał badał Kodeks wyborczy, ustawę wprowadzającą oraz nowelizację z 3 lutego 2011 r.

TK odczytał art. 98 ust. 2 i 5 oraz art. 128 ust. 2 Konstytucji jako wymagające jednodniowych wyborów parlamentarnych i prezydenckich. Za sprzeczne z nimi uznał odpowiednie przepisy kodeksu pozwalające na dwa dni głosowania. W odniesieniu do wyborów europejskich i samorządowych wzorce te nie są adekwatne. Art. 4 § 2 narusza jednak art. 2 Konstytucji, ponieważ pozostawia organowi zarządzającemu wybory nieokreśloną swobodę decyzji o długości głosowania. TK nie stwierdził jego niezgodności z art. 7.

Przepisy o pełnomocnictwie oceniono jako zgodne z formalną równością praw wyborczych oraz bezpośredniością wyborów. Zdaniem TK pełnomocnik wykonuje wolę innego wyborcy, nie uzyskując dodatkowego własnego głosu. Bezpośredniość oznacza jednostopniowość wyborów i nie wymaga osobistego oddania głosu. Głosowanie korespondencyjne nie narusza tajności, a przesyłanie kart odpowiada art. 62 ust. 1 Konstytucji w wyborach parlamentarnych i prezydenckich. Wcześniejsze wypełnienie karty nie zmienia dnia oddania głosu: TK za moment decydujący uznał wrzucenie jej do urny. Wzorce konstytucyjne właściwe innym rodzajom wyborów, w tym przy ocenie wyborów europejskich, uznano za nieadekwatne.

Zakaz plakatów i haseł większych niż 2 m² oraz odpłatnych ogłoszeń radiowych i telewizyjnych narusza wolność wypowiedzi chronioną przez art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3. TK nie znalazł dostatecznego uzasadnienia ograniczeń; wskazał, że oszczędności w kampanii należy osiągać przepisami o jej finansowaniu. Regulacje te nie naruszają art. 32. Nowelizacja z 3 lutego 2011 r. została ponadto uznana za sprzeczną z art. 2 z powodu zbyt późnej istotnej zmiany prawa wyborczego.

W sprawie okręgów jednomandatowych do Senatu TK nie uznał art. 62 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 za właściwy wzorzec oceny równości materialnej. Potwierdził zgodność badanych przepisów z art. 121 ust. 2: poprawki Senatu mieściły się w dopuszczalnym zakresie. Zakwestionował natomiast art. 16 ust. 1 i 2 w powiązaniu z art. 1 ustawy wprowadzającej, ponieważ uzależnienie stosowanego prawa od daty zarządzenia wyborów godzi w pewność prawa z art. 2; art. 10 jest wzorcem nieadekwatnym. Według TK jesienne wybory będą podlegać kodeksowi, którego wejście w życie przewidziano na 1 sierpnia 2011 r. Umorzenie pozostałego zakresu objęło między innymi uchylenie dawnej ordynacji w części senackiej oraz zarzuty, których odrębnie nie skonkretyzowano.

Składowi przewodniczył prezes TK Andrzej Rzepliński; sprawozdawcami byli Marek Kotlinowski i Teresa Liszcz. Zdania odrębne zgłosili Andrzej Rzepliński, Zbigniew Cieślak, Maria Gintowt-Jankowicz, Mirosław Granat, Wojciech Hermeliński, Marek Kotlinowski, Teresa Liszcz, Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz i Marek Zubik.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/2619-kodeks-wyborczy. Data dodania i pozyskania: 2011-07-20. Opracowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.