Wyrok – Warunki wejścia do adwokatury i egzamin zawodowy (K 6/12)

Zaskarżone przez Naczelną Radę Adwokacką zasady dostępu do zawodu i organizacji egzaminu adwokackiego przeszły kontrolę TK. Wyrok z 12 lutego 2013 r. dotyczył Prawa o adwokaturze, a wzorcami były art. 2 i art. 17 ust. 1 Konstytucji. Rada kwestionowała między innymi drogi dostępu oparte na doświadczeniu zawodowym zamiast aplikacji.

TK uznał art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. b za zgodny z art. 2, a w odniesieniu do praktyki na umowie cywilnoprawnej również z art. 17 ust. 1 Konstytucji. Chodzi o osoby po egzaminie sędziowskim lub prokuratorskim zdanym po 1 stycznia 1991 r., mające co najmniej trzy lata odpowiedniej praktyki w ciągu pięciu lat przed wnioskiem o wpis. Z oboma wzorcami zgodny okazał się także art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b, odnoszący się do doktorów nauk prawnych z wymaganą praktyką. Art. 66 ust. 2 pkt 3 oceniono pozytywnie według art. 2 oraz, w zakresie praktyki na umowie cywilnoprawnej, art. 17 ust. 1. Ten przepis dotyczy dopuszczenia do egzaminu po studiach prawniczych i co najmniej pięciu latach odpowiedniej pracy w okresie dziesięciu lat przed wnioskiem.

W kolejnych dwóch punktach TK potwierdził zgodność art. 68 ust. 3 pkt 5 i art. 78a ust. 4 pkt 6 z art. 2 Konstytucji. W punkcie szóstym zaakceptował według art. 17 ust. 1 regulacje egzaminacyjne: art. 77a ust. 1–3, 6–10 i 12; art. 78 ust. 1, 3, 4, 8, 9 i 15; art. 78e; art. 78h ust. 1–3, 6, 10 i 14 oraz ust. 5 w zakresie odesłania do art. 75f ust. 2 pkt 1, 2, 4, 5 i ust. 3. Osobny, siódmy punkt stwierdził zgodność art. 78d ust. 1–8 z tym samym wzorcem.

W zakresie pozostałych żądań, wykraczających poza wskazane przepisy i ich części, TK umorzył postępowanie. Dotyczyło to między innymi nieobjętych rozstrzygnięciem fragmentów art. 66 ust. 1 pkt 5 i regulacji egzaminacyjnych zakwestionowanych szerzej we wniosku. Przewodniczącym składu był Stanisław Biernat, a sprawozdawcą Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz.

Sentencja

Sygn. akt K 6/12

W Y R O K
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 12 lutego 2013 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Stanisław Biernat – przewodniczący
Wojciech Hermeliński
Marek Kotlinowski
Stanisław Rymar
Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz – sprawozdawca,

protokolant: Krzysztof Zalecki,

po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 12 lutego 2013 r., wniosku Naczelnej Rady Adwokackiej o zbadanie zgodności:

1) art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188, ze zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy – Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 37, poz. 286), zwalniającego z wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego osoby, które zdały egzamin sędziowski lub prokuratorski po 1 stycznia 1991 r. oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r., lub w kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059, ze zm.), z art. 2 Konstytucji, a w zakresie, w jakim dotyczy osób wykonujących wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na podstawie umowy cywilnoprawnej, także z art. 17 ust. 1 Konstytucji,  

2) art. 66 ust. 2 pkt 3 ustawy z 26 maja 1982 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 5 ustawy z 20 lutego 2009 r. powołanej w punkcie 1, zwalniającego z wymogu odbycia aplikacji adwokackiej osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 10 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r. powołanej w punkcie 1, lub w kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. powołanej w punkcie 1, na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej, z art. 2 Konstytucji, a w zakresie, w jakim dotyczy osób wykonujących wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na podstawie umowy cywilnoprawnej, także z art. 17 ust. 1 Konstytucji,

3) art. 68 ust. 3 pkt 5 ustawy z 26 maja 1982 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit. b  ustawy z 20 lutego 2009 r. powołanej w punkcie 1, z art. 2 Konstytucji,  

4) art. 78a ust. 4 pkt 6 ustawy z 26 maja 1982 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 25 ustawy z 20 lutego 2009 r. powołanej w punkcie 1, z art. 2 Konstytucji,

5) art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z 26 maja 1982 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 5 ustawy z 20 lutego 2009 r. powołanej w punkcie 1, zwalniającego z wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego osoby, które posiadają stopień naukowy doktora nauk prawnych oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. powołanej w punkcie 1, na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej, z art. 2 i art. 17 ust. 1 Konstytucji,

6) art. 77a, art. 78  ust. 1, 3, 4, 8, 9 i 15, art. 78d, art. 78e, art. 78h ustawy z 26 maja 1982 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu nadanym lub dodanym przez art. 1 pkt 23, 24, 27 ustawy z 20 lutego 2009 r. powołanej w punkcie 1, z art. 17 ust. 1 Konstytucji,

o r z e k a:

1. Art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188, Nr 166, poz. 1317, Nr 210, poz. 1628 i Nr 216, poz. 1676, z 2010 r. Nr 7, poz. 45, Nr 47, poz. 278, Nr 200, poz. 1326 i Nr 217, poz. 1429 oraz z 2011 r. Nr 106, poz. 622 i Nr 142, poz. 830):

a) jest zgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

b) w zakresie, w jakim dotyczy osób, które zdały egzamin sędziowski lub prokuratorski po 1 stycznia 1991 r. oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r., lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059, ze zm.), jest  zgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji.

2. Art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy z 26 maja 1982 r. powołanej w punkcie 1 jest zgodny z art. 2 i art. 17 ust. 1 Konstytucji.

3. Art. 66 ust. 2 pkt 3 ustawy z 26 maja 1982 r. powołanej w punkcie 1:

a) jest zgodny z art. 2 Konstytucji,

b) w zakresie, w jakim dotyczy osób, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 10 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r. powołanej w punkcie 1, lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. powołanej w punkcie 1 lit. b, na podstawie umowy cywilnoprawnej, jest zgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji.

4. Art. 68 ust. 3 pkt 5 ustawy z 26 maja 1982 r. powołanej w punkcie 1 jest zgodny z art. 2 Konstytucji.

5. Art. 78a ust. 4 pkt 6 ustawy z 26 maja 1982 r. powołanej w punkcie 1 jest zgodny z art. 2 Konstytucji.

6. Art. 77a ust. 1-3, 6-10 i 12, art. 78 ust. 1, 3, 4, 8, 9 i 15, art. 78e, art. 78h ust. 1-3, 6, 10 i 14 oraz ust. 5 w zakresie, w jakim odsyła do art. 75f ust. 2 pkt 1, 2, 4, 5 oraz ust. 3 ustawy z 26 maja 1982 r. powołanej w punkcie 1, są zgodne z art. 17 ust. 1 Konstytucji.

7. Art. 78d ust. 1-8 ustawy z 26 maja 1982 r. powołanej w punkcie 1 jest zgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji.

Ponadto p o s t a n a w i a:

na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417, z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011 r. Nr 112, poz. 654) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.

	Stanisław Biernat
Wojciech Hermeliński		Marek Kotlinowski
Stanisław Rymar		Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/4581-zwolnienie-z-wymogu-odbycia-aplikacji-adwokackiej-swiadczenie-pomocy-prawnej-na-podstawie-umowy-cy. Data dodania i pozyskania: 2013-02-12. Dostosowano formatowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.