Komunikat – Ochrona rodziny uzasadnia zachowek (P 56/11)
Ochrona najbliższych zmarłego uzasadnia ograniczenie swobody rozporządzania majątkiem na wypadek śmierci — uznał TK. Wyrok z 25 lipca 2013 r. dotyczył pytań prawnych Sądu Okręgowego w Warszawie i Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie o zachowek.
Artykuł 991 Kodeksu cywilnego został uznany za zgodny z art. 64 ust. 1 oraz art. 47 Konstytucji, odczytywanymi w związku z art. 31 ust. 3. Umorzenie pozostałej części sprawy objęło kontrolę według art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji.
Trybunał wyjaśnił, że Konstytucja nie narzuca zachowku ani jego konkretnego modelu. Ustawodawca może wybrać inny sposób ochrony rodziny, lecz ma obowiązek zabezpieczyć sytuację osób pozostających ze spadkodawcą w konstytucyjnie istotnych relacjach rodzinnych. Wybrane rozwiązanie musi jednocześnie respektować własność, dziedziczenie i pozostałe prawa.
TK ocenił zachowek jako środek przydatny i konieczny do ochrony bliskich przed arbitralnymi rozrządzeniami spadkodawcy. Przy ocenie proporcjonalności uwzględnił między innymi możliwość wydziedziczenia, wyłączenie osób niegodnych dziedziczenia oraz wyłączenie małżonka w określonych przypadkach żądania rozwodu lub separacji. Nie uznał obciążeń nakładanych na spadkodawcę za nadmierne.
Orzeczenie nie oznacza, że wysokość roszczenia i ustawowy krąg uprawnionych są jedynym dopuszczalnym rozwiązaniem. TK pozostawił ustawodawcy szeroką swobodę ich kształtowania. Rozprawie przewodniczył wiceprezes TK Stanisław Biernat, a sprawozdawcą był Stanisław Rymar.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/2193-zachowek oraz https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/4622-zachowek. Data dodania i pozyskania: 2013-07-25. Opracowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.