Wyrok – Zaskarżanie odmowy i cofnięcia obrońcy z urzędu (K 30/11)
Oskarżony powinien mieć możliwość zakwestionowania rozstrzygnięć odmawiających mu obrońcy z urzędu lub cofających jego wyznaczenie. TK uwzględnił w tych zakresach wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, wydając wyrok 8 października 2013 r. Sprawa dotyczyła dwóch przepisów Kodeksu postępowania karnego oraz konstytucyjnych gwarancji obrony, sądu i zaskarżania rozstrzygnięć.
W odniesieniu do art. 81 § 1 TK zakwestionował brak kontroli sądowej nad odmową prezesa sądu, gdy oskarżony ubiega się o pomoc na podstawie art. 78 § 1. Stwierdził naruszenie art. 42 ust. 2 w powiązaniu z art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji. Z kolei art. 78 § 2, wyłączający zaskarżenie cofnięcia obrońcy przez sąd, uznał za sprzeczny z art. 78 w związku z art. 42 ust. 2 Konstytucji.
Pozostałe zarzuty, obejmujące także wzorzec z art. 176 ust. 1 Konstytucji, nie wymagały już wyroku; w tej części postępowanie umorzono jako zbędne. Przewodniczącym składu był Leon Kieres, sprawozdawcą Marek Zubik. Orzekali z nimi Maria Gintowt-Jankowicz, Mirosław Granat oraz Wojciech Hermeliński.
Sentencja
Sygn. akt K 30/11
W Y R O K
w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Warszawa, dnia 8 października 2013 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Leon Kieres – przewodniczący
Maria Gintowt-Jankowicz
Mirosław Granat
Wojciech Hermeliński
Marek Zubik – sprawozdawca,
protokolant: Grażyna Szałygo,
po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 8 października 2013 r., wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności:
1) art. 81 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) w zakresie, w jakim nie przewiduje zaskarżenia zarządzenia prezesa sądu w przedmiocie odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu przez stronę, która złożyła wniosek w trybie art. 78 § 1 ustawy – Kodeks postępowania karnego, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 2 i z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji,
2) art. 78 § 2 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje zaskarżenia postanowienia sądu w przedmiocie cofnięcia wyznaczenia obrońcy z urzędu, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 2 i z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji,
o r z e k a:
1. Art. 81 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) w zakresie, w jakim nie przewiduje sądowej kontroli zarządzenia prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu dla oskarżonego, który złożył wniosek w trybie art. 78 § 1 ustawy – Kodeks postępowania karnego, jest niezgodny z art. 42 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 i z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Art. 78 § 2 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje zaskarżenia postanowienia sądu o cofnięciu wyznaczenia obrońcy z urzędu, jest niezgodny z art. 78 w związku z art. 42 ust. 2 Konstytucji.
Ponadto p o s t a n a w i a:
na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417, z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011 r. Nr 112, poz. 654) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie ze względu na zbędność wydania wyroku.
| Leon Kieres | ||
| Maria Gintowt-Jankowicz | Mirosław Granat | |
| Wojciech Hermeliński | Marek Zubik |
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/4631-odmowa-wyznaczenia-obroncy-z-urzedu-zaskarzenie-zarzadzenia-prezesa-sadu. Data dodania i pozyskania: 2013-10-08. Dostosowano formatowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.