Wyrok – Kurator dziecka w sprawie karnej przeciwko rodzicowi (SK 5/12)

21 stycznia 2014Aktualizacja: 2014-01-21admin

Wyroki TK

Duża sala rozpraw TK — zdjęcie ilustracyjne. Fot. TK.

Obowiązek ustanowienia kuratora dla dziecka pokrzywdzonego w sprawie karnej przeciwko jednemu z rodziców TK uznał 21 stycznia 2014 r. za zgodny z badanymi gwarancjami konstytucyjnymi. Połączone skargi M.B. i W.Z. oraz A.W. i Z.W. dotyczyły wyłączenia reprezentacji dziecka przez drugiego rodzica, mimo jego gotowości do działania na rzecz małoletniego.

Kontrola objęła art. 51 § 2 Kodeksu postępowania karnego w powiązaniu z art. 98 § 2 pkt 2, art. 98 § 3 i art. 99 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W zakresie zastąpienia rodzica kuratorem TK potwierdził zgodność z art. 47 powiązanym z art. 51 ust. 1, z art. 48 ust. 2 powiązanym z art. 32 ust. 1 oraz z art. 72 ust. 1 Konstytucji. Orzekł też, że regulacje nie są niezgodne z art. 45 ust. 1 w powiązaniu z art. 32 ust. 1 oraz z art. 72 ust. 3 Konstytucji.

Pozostałą część postępowania umorzono. Skargi wykraczały poza rozstrzygnięty problem także przez zarzut braku procedury ustanawiania pełnomocnika dla kuratora dziecka. Rozprawa toczyła się bez publiczności 15 października 2013 r. oraz 21 stycznia 2014 r. Przewodniczył Leon Kieres, sprawozdawcą była Małgorzata Pyziak-Szafnicka. Teresa Liszcz zgłosiła zdanie odrębne; w składzie byli również Maria Gintowt-Jankowicz i Mirosław Granat.

Sentencja

Sygn. akt SK 5/12

WYROK
w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Warszawa, dnia 21 stycznia 2014 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Leon Kieres – przewodniczący
Maria Gintowt-Jankowicz
Mirosław Granat
Teresa Liszcz
Małgorzata Pyziak-Szafnicka – sprawozdawca,

protokolant: Grażyna Szałygo,

po rozpoznaniu, z udziałem skarżących oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniach 15 października 2013 r. i 21 stycznia 2014 r., odbywającej się przy drzwiach zamkniętych, połączonych skarg konstytucyjnych:

1) M.B. oraz W.Z. o zbadanie zgodności art. 51 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) w związku z art. 98 § 2 pkt 2 w związku z art. 98 § 3 w związku z art. 99 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) w zakresie, w jakim regulacje te wprowadzają konieczność ustanowienia kuratora w miejsce rodzica celem wykonywania praw małoletniego pokrzywdzonego przestępstwem w sprawie karnej, co z kolei skutkuje ograniczeniem prawa do sądu pokrzywdzonego i pozbawieniem prawa reprezentacji rodzica, w sytuacji gdy może on i chce działać na rzecz pokrzywdzonego dziecka i nie jest przeciwko niemu prowadzone postępowanie karne, a ta konkretna sprawa karna dotyczy przestępstwa popełnionego przez drugiego rodzica, przy czym nie ma znaczenia okoliczność, czy dobro dziecka wymaga ustanowienia kuratora, z art. 32, art. 45 ust. 1, art. 47, art. 48 ust. 2, art. 51 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

2) A.W. oraz Z.W. o zbadanie zgodności art. 51 § 2 ustawy – Kodeks postępowania karnego w związku z art. 98 § 2 pkt 2 w związku z art. 98 § 3 w związku z art. 99 ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy w zakresie, w jakim regulacje te wprowadzają automatyczną konieczność ustanowienia kuratora w miejsce rodzica celem wykonywania praw małoletniego pokrzywdzonego przestępstwem w sprawie karnej, bez uzależniania tej potrzeby dobrem dziecka, a w szczególności tym, czy pomiędzy dzieckiem a rodzicem istnieje konflikt interesów oraz w zakresie, w jakim nie regulują one procedury ustanowienia pełnomocnika (pełnomocników) dla kuratora dziecka, co skutkuje ograniczeniem prawa do sądu pokrzywdzonego i pozbawieniem prawa reprezentacji rodzica, w sytuacji gdy może on i chce działać na rzecz pokrzywdzonego dziecka i nie jest przeciwko niemu prowadzone postępowanie karne, a ta konkretna sprawa karna dotyczy przestępstwa popełnionego przez drugiego rodzica, z art. 32 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 47, art. 48 ust. 2, art. 51 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,

orzeka:

Art. 51 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) w związku z art. 98 § 2 pkt 2 w związku z art. 98 § 3 w związku z art. 99 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788, ze zm.) w zakresie, w jakim wyłączają możliwość wykonywania przez rodzica małoletniego – działającego w charakterze przedstawiciela ustawowego – praw tego małoletniego jako pokrzywdzonego w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko drugiemu z jego rodziców i wprowadzają obowiązek ustanowienia w tym celu kuratora, są zgodne z art. 47 w związku z art. 51 ust. 1, z art. 48 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 i z art. 72 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie są niezgodne z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 i z art. 72 ust. 3 Konstytucji.

Ponadto postanawia:

na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417, z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011 r. Nr 112, poz. 654) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.

Leon Kieres
Maria Gintowt-Jankowicz
Mirosław Granat
Teresa Liszcz (votum separatum)
Małgorzata Pyziak-Szafnicka

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/6615-zasady-ustanowienia-kuratora-celem-wykonywania-praw-maloletniego-pokrzywdzonego-przestepstwem. Data dodania i pozyskania: 2014-01-21. Dostosowano formatowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.