Wyrok – Zaprzeczenie ojcostwa po śmierci dziecka (P 33/12)

Śmierć dziecka jako przeszkoda w zakwestionowaniu ojcostwa stała się przedmiotem wyroku TK z 26 listopada 2013 r. Trybunał uwzględnił zastrzeżenia do zakazu prowadzenia takiej sprawy oraz do nakazu jej umorzenia po śmierci dziecka. Rozpoznał wspólnie pytania prawne skierowane przez Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze i Sąd Rejonowy w Bydgoszczy.

Niekonstytucyjność stwierdzono w odniesieniu do art. 71 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz art. 456 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, przy czym drugi przepis oceniono wyłącznie w części dotyczącej zaprzeczenia ojcostwa. Wzorcami kontroli były art. 47 powiązany z art. 31 ust. 3 i art. 18 Konstytucji, a także art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. TK uznał badane regulacje za sprzeczne z tymi gwarancjami.

Pytanie sądu bydgoskiego obejmowało również sytuację wniesienia pozwu przed śmiercią dziecka albo równocześnie z żądaniem ustalenia ojcostwa innego mężczyzny. Rozprawą kierował Stanisław Biernat, sprawozdawcą był Zbigniew Cieślak. W składzie zasiadali także Mirosław Granat, Teresa Liszcz oraz Marek Kotlinowski, który zgłosił zdanie odrębne.

Sentencja

Sygn. akt P 33/12

W Y R O K
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 26 listopada 2013 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Stanisław Biernat – przewodniczący
Zbigniew Cieślak – sprawozdawca
Mirosław Granat
Marek Kotlinowski
Teresa Liszcz,

po rozpoznaniu, z udziałem Sejmu oraz Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 r., połączonych pytań prawnych:

o r z e k a:

1) art. 71 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788, ze zm.),

2) art. 456 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w zakresie, w jakim odnosi się do sprawy zaprzeczenia ojcostwa,

– są niezgodne z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 oraz w związku z art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z 1995 r. Nr 36, poz. 175, 176 i 177, z 1998 r. Nr 147, poz. 962, z 2001 r. Nr 23, poz. 266, z 2003 r. Nr 42, poz. 364 oraz z 2010 r. Nr 90, poz. 587).

Stanisław Biernat

Zbigniew Cieślak

Mirosław Granat

Marek Kotlinowski (votum separatum)

Teresa Liszcz