Wyrok – Nierówna ochrona przed szkodami wyrządzanymi przez zwierzęta (K 36/13)
TK zakwestionował ograniczenie odpowiedzialności państwa za szkody powodowane przez żubry, wilki, rysie i niedźwiedzie do wybranych rodzajów mienia. Wyrok z 21 lipca 2014 r. zapadł na wniosek Prokuratora Generalnego. Obejmował również dostęp do współpracy z organami ochrony przyrody przy zapobieganiu takim szkodom.
Za niezgodne z art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji uznano ograniczenia w art. 126 ust. 1 pkt 1–4 ustawy o ochronie przyrody. W przypadku żubrów chodzi o szkody w uprawach, płodach rolnych i gospodarstwach leśnych; w przypadku wilków i rysi — w zwierzętach gospodarskich. Dla niedźwiedzi zakwestionowane wyliczenie obejmuje pasieki, zwierzęta gospodarskie oraz uprawy rolne.
TK orzekł także o niezgodności art. 126 ust. 4 z tymi samymi wzorcami. Rozstrzygnięcie objęło zastrzeżenie współdziałania przy zabezpieczaniu majątku wyłącznie dla właścicieli i użytkowników gospodarstw rolnych oraz leśnych, jak również ograniczenie kategorii zabezpieczanego mienia. Współpraca ta dotyczy regionalnego dyrektora ochrony środowiska, a w parku narodowym — dyrektora parku.
Przewodniczącym składu był Wojciech Hermeliński, a sprawozdawcą Mirosław Granat. Orzekali również Zbigniew Cieślak, Maria Gintowt-Jankowicz i Marek Kotlinowski. Na rozprawie uczestniczyli wnioskodawca oraz Sejm.
Sentencja
Sygn. akt K 36/13
WYROK
w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Warszawa, dnia 21 lipca 2014 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Wojciech Hermeliński – przewodniczący
Zbigniew Cieślak
Maria Gintowt-Jankowicz
Mirosław Granat – sprawozdawca
Marek Kotlinowski,
po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy oraz Sejmu, na rozprawie w dniu 21 lipca 2014 r., wniosku Prokuratora Generalnego o zbadanie zgodności:
1) art. 126 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220, ze zm.), w części obejmującej wyrazy „w uprawach, płodach rolnych lub w gospodarstwie leśnym”,
2) art. 126 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy powołanej w punkcie 1, w części obejmującej wyrazy „w pogłowiu zwierząt gospodarskich”,
3) art. 126 ust. 1 pkt 4 ustawy powołanej w punkcie 1, w części obejmującej wyrazy „w pasiekach, w pogłowiu zwierząt gospodarskich oraz w uprawach rolnych”,
4) art. 126 ust. 4 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim ogranicza grono podmiotów, które mogą współdziałać z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska, a na obszarze parku narodowego – z dyrektorem tego parku, odnośnie do sposobów zabezpieczania przed szkodami powodowanymi przez zwierzęta, o których mowa w ust. 1, do właścicieli lub użytkowników gospodarstw rolnych i leśnych
– z art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
orzeka:
1) art. 126 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, 628 i 842 oraz z 2014 r. poz. 805 i 850), w części obejmującej wyrazy „w uprawach, płodach rolnych lub w gospodarstwie leśnym”,
2) art. 126 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy powołanej w punkcie 1, w części obejmującej wyrazy „w pogłowiu zwierząt gospodarskich”,
3) art. 126 ust. 1 pkt 4 ustawy powołanej w punkcie 1, w części obejmującej wyrazy „w pasiekach, w pogłowiu zwierząt gospodarskich oraz w uprawach rolnych”,
4) art. 126 ust. 4 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim ogranicza grono podmiotów, które mogą współdziałać z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska, a na obszarze parku narodowego – z dyrektorem tego parku, co do sposobów zabezpieczania przed szkodami powodowanymi przez zwierzęta, o których mowa w ust. 1, do właścicieli lub użytkowników gospodarstw rolnych i leśnych oraz w zakresie, w jakim ogranicza mienie, które podlega zabezpieczeniu
– są niezgodne z art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wojciech Hermeliński
Zbigniew Cieślak
Maria Gintowt-Jankowicz
Mirosław Granat
Marek Kotlinowski
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/6964-odpowiedzialnosc-skarbu-panstwa-za-szkody-wyrzadzone-przez-zubry-wilki-rysie-i-niedzwiedzie oraz https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/6921-odpowiedzialnosc-skarbu-panstwa-za-szkody-wyrzadzone-przez-zubry-wilki-rysie-i-niedzwiedzie. Data dodania i pozyskania: 2014-07-21. Dostosowano formatowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „Wizyta w Trybunale Konstytucyjnym prawników z Niemiec” (2014-05-20). Fot. Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6868-wizyta-w-trybunale-konstytucyjnym-prawnikow-z-niemiec.